BẢO VỆ AN NINH DỮ LIỆU - YÊU CẦU CẤP THIẾT TRONG KỶ NGUYÊN SỐ

Mỗi ngày, hàng triệu dữ liệu được tạo ra, lưu trữ và trao đổi trên môi trường số. Từ thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng đến dữ liệu quản lý nhà nước, hoạt động của doanh nghiệp và các lĩnh vực thiết yếu của đời sống. Dữ liệu càng có giá trị thì nguy cơ bị đánh cắp, mua bán, sử dụng trái phép càng lớn.
Thực tế đó đặt ra yêu cầu phải có những quy định pháp luật chặt chẽ, đồng bộ hơn để bảo vệ dữ liệu, bảo vệ quyền lợi của người dân, doanh nghiệp và lợi ích quốc gia. Đây cũng là lý do dự án Luật An ninh dữ liệu được xây dựng, trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
 
Một cuộc tấn công mạng có thể khiến hệ thống thông tin của một cơ quan, doanh nghiệp bị tê liệt. Một vụ lộ lọt dữ liệu có thể khiến hàng nghìn người đối mặt với nguy cơ bị lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Nguy hiểm hơn, nếu dữ liệu quan trọng liên quan đến hoạt động quản lý nhà nước, tài chính, năng lượng, viễn thông bị xâm phạm, hậu quả có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội.
 
Thực tế cho thấy, các hành vi thu thập, đánh cắp, chiếm đoạt, mua bán dữ liệu trái phép đang diễn biến ngày càng phức tạp. Các đối tượng sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, lợi dụng những sơ hở trong quản lý, bảo vệ thông tin để trục lợi hoặc phục vụ các hoạt động vi phạm pháp luật.
 
Từ thực tiễn đấu tranh với các loại tội phạm trên không gian mạng, lực lượng Công an nhận thấy, những quy định về bảo vệ dữ liệu không thể chỉ dừng lại ở việc bảo vệ thông tin cá nhân hay xử lý hành vi làm lộ lọt thông tin. Điều quan trọng hơn là phải kiểm soát được các nguy cơ mất an ninh ngay từ quá trình thu thập, lưu trữ, xử lý, sử dụng đến chia sẻ và chuyển giao dữ liệu.
 
Hiện nay, các vấn đề liên quan đến dữ liệu đã được đề cập trong nhiều văn bản pháp luật như Luật Dữ liệu, Luật An ninh mạng, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và những phương thức vi phạm ngày càng mới, thực tiễn tiếp tục đặt ra yêu cầu rà soát, bổ sung và hoàn thiện các quy định để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi.
 
Đây cũng là một trong những nội dung quan trọng được lực lượng Công an chú trọng trong quá trình tham mưu, xây dựng và hoàn thiện dự án Luật An ninh dữ liệu. Những vấn đề phát sinh từ thực tiễn công tác quản lý nhà nước, phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh với tội phạm công nghệ cao là cơ sở quan trọng để nhận diện những khoảng trống pháp lý, từ đó đề xuất các quy định phù hợp hơn với tình hình thực tế.



 
Với vai trò là cơ quan được Chính phủ giao chủ trì xây dựng dự án Luật An ninh dữ liệu, Bộ Công an đã tổ chức nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, đánh giá những vấn đề mới phát sinh, đồng thời tiếp thu ý kiến của các cơ quan, tổ chức, chuyên gia để hoàn thiện dự thảo luật.
 
Dự thảo gồm 6 chương, 29 điều, tập trung quy định các biện pháp bảo vệ an ninh dữ liệu, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân và cơ chế quản lý, kiểm soát các nguy cơ mất an ninh dữ liệu. Trong đó, đáng chú ý là các quy định về bảo đảm an ninh khi lưu trữ, chuyển giao dữ liệu xuyên biên giới; bảo vệ dữ liệu trong hoạt động nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ mới. Việc quản lý dữ liệu theo 5 cấp độ rủi ro cũng hướng tới yêu cầu bảo vệ phù hợp với tính chất, mức độ quan trọng của từng loại dữ liệu, tránh tình trạng áp dụng một biện pháp chung cho mọi trường hợp.
 
Đáng chú ý, quá trình xây dựng luật không chỉ hướng đến việc bổ sung những quy định mới mà còn phải bảo đảm tính thống nhất với các luật hiện hành, phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, tạo điều kiện để các quy định có thể triển khai hiệu quả trong thực tiễn. Trong kỷ nguyên số, dữ liệu vừa là nguồn lực quan trọng cho phát triển, vừa là mục tiêu mà các loại tội phạm công nghệ cao tìm cách khai thác, chiếm đoạt. Vì vậy, bảo vệ dữ liệu không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật mà còn là nhiệm vụ gắn trực tiếp với bảo đảm an ninh quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.
 
Việc xây dựng và hoàn thiện Luật An ninh dữ liệu là bước đi cần thiết nhằm tạo cơ sở pháp lý vững chắc hơn cho công tác quản lý, bảo vệ dữ liệu. Cùng với sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, mỗi tổ chức, doanh nghiệp và người dân cũng cần nâng cao ý thức bảo vệ thông tin, chủ động phòng ngừa những nguy cơ mất an toàn trên không gian mạng. Bảo vệ dữ liệu hôm nay chính là bảo vệ quyền lợi của mỗi người dân, bảo vệ nguồn lực phát triển và giữ vững chủ quyền quốc gia trong kỷ nguyên số./.