Một số điểm mới của Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình (17/12/2025)
Qua hơn bốn năm triển khai thi hành, Nghị định số 144/2021/NĐ-CP ngày 31/12/2021 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng chống tệ nạn xã hội; phòng cháy, chữa cháy; cứu nạn, cứu hộ; phòng chống bạo lực gia đình đã góp phần tích cực vào công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý hiệu quả các hành vi vi phạm, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội. Tuy nhiên, thực tiễn thi hành Nghị định số 144/2021/NĐ-CP ngày 31/12/2021 của Chính phủ, một số hành vi vi phạm vi phạm hành chính chưa được quy định phù hợp, mức phạt còn thấp, chưa tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm, chưa đủ sức răn đe trong bối cảnh kinh tế - xã hội phát triển nhanh; thẩm quyền xử phạt ở cấp cơ sở còn hạn chế khiến nhiều vụ việc phát sinh nhưng chưa thể xử lý ngay.
Đặc biệt, từ ngày 01/7/2025, sau khi hoàn thành việc sáp nhập, hợp nhất các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và tổ chức vận hành chính quyền địa phương hai cấp, nhiều văn bản quy phạm hành chính hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Sửa đổi, bổ sung Luật Xử lý vi phạm hành chính như Nghị định số 189/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025 quy địnhh chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính; Nghị định số 190/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 118/2021/NĐ-CP ngày 23/12/2021 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính được sửa đổi, bổ sung theo Nghị định số 68/2025/NĐ-CP ngày 18/3/2025 của Chính phủ và Nghị định số 120/2021/NĐ-CP ngày 24/12/2021 của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn… theo hướng phân cấp, tăng thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính hơn nữa cho cấp xã; đòi hỏi phải nhanh chóng có một nghị định chuyên ngành để tổ chức thi hành hiệu quả.
Bên cạnh đó, các luật mới như Luật Căn cước năm 2023, Luật Phòng chống bạo lực gia đình năm 2022, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2025… có nhiều điểm mới, nhất là việc chưa đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, chưa quy định cụ thể về thủ tục buộc nộp lại giấy phép là bản điện tử và chưa có các hành vi vi phạm về căn cước điện tử, định danh và xác thực điện tử… đã đặt ra yêu cầu phải cập nhật sửa đổi, bổ sung để bảo đảm sự thống nhất trong hệ thống pháp luật. Vì vậy, việc ban hành Nghị định 282/2025/NĐ-CP thay thế Nghị định số 144/2021/NĐ-CP là hết sức cần thiết, phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Trước tình hình trên, ngày 30/10/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 282/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình, có hiệu lực từ ngày 15/12/2025. Đây là văn bản quan trọng thay thế Nghị định số 144/2021/NĐ-CP, đánh dấu bước hoàn thiện khung pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và định hướng chuyển đổi số quốc gia, thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.
Một số điểm mới nổi bật của Nghị định số 282/2025/NĐ-CP so với Nghị định số 144/2021/NĐ-CP như sau:
1. Nghị định đã thay thế Nghị định số 144/2021/NĐ-CP, gồm có 4 Chương, 71 Điều; quy định đầy đủ hơn về các hành vi vi phạm, mức phạt và biện pháp khắc phục hậu quả trong các lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình. Đối với các hành vi vi phạm hành chính về phòng cháy, chữa cháy; cứu nạn, cứu hộ đã được Chính phủ quy định cụ thể trong Nghị định số 106/2025/NĐ-CP ngày 15/5/2025 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, có hiệu lực từ ngày 02/7/2025.
2. Nghị định bổ sung thẩm quyền xử phạt của Cục trưởng Cục Hồ sơ nghiệp vụ, Trưởng phòng nghiệp vụ của Cục Hồ sơ nghiệp vụ, Trưởng phòng Hồ sơ thuộc Công an cấp tỉnh trong lĩnh vực an ninh, trật tự và trong Nghị định số 189/2025/NĐ-CP.
3. Nghị định bổ sung thẩm quyền xử phạt của Công an nhân dân đối với lĩnh vực an ninh hàng không.
4. Quy định trục xuất người nước ngoài căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả vi phạm, nhân thân người vi phạm và tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính, đáp ứng yêu cầu thực tiễn công tác bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, được cán bộ có thẩm quyền áp dụng thống nhất (Điều 21).
5. Bổ sung quy định xử phạt đối với người đã ly hôn; người chung sống như vợ chồng; người là cha, mẹ, con riêng, anh, chị, em của người đã ly hôn, của người chung sống như vợ chồng; người đã từng có quan hệ cha mẹ nuôi và con nuôi thực hiện hành vi bạo lực gia đình theo Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 (Điều 7).
6. Bổ sung thủ tục thi hành biện pháp khắc phục hậu quả buộc nộp lại giấy phép, chứng chỉ hành nghề bản điện tử.
7. Bổ sung quy định xử phạt hành vi vi phạm hành chính nhiều lần đối với một số hành vi để bảo đảm khả thi trong áp dụng trên thực tiễn (Điều 3).
8. Bổ sung cách xác định số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm hành chính và hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính (Điều 4).
9. Quy định rõ hơn về tổ chức vi phạm hành chính để bảo đảm phù hợp với các quy định của pháp luật hiện nay và mở rộng các tổ chức khác theo quy định của pháp luật để bảo đảm bao quát các tổ chức vi phạm hành chính phát sinh mới trong thực tiễn (Điều 5).
10. Bổ sung hành vi vi phạm hành chính về lý lịch tư pháp vào lĩnh vực an ninh trật tự (Điều 29);
11. Bổ sung quy định xử phạt hành vi liên quan dao có tính sát thương cao để bảo đảm phù hợp Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ năm 2024 (Điều 14).
12. Bổ sung quy định xử phạt liên quan đến căn cước điện tử, định danh điện tử, ứng dụng định danh quốc gia để bảo đảm phù hợp Luật Căn cước năm 2023 (Điều 11, Điều 27, Điều 28).
13. Bổ sung quy định xử phạt liên quan đến lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở để bảo đảm phù hợp Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở năm 2023 (Điều 24, Điều 25).
14. Sửa đổi, bổ sung các hành vi bạo lực gia đình để bảo đảm phù hợp Luật Phòng chống bạo lực gia đình năm 2022 (Điều 37 - Điều 53).
15. Sửa đổi, bổ sung các hành vi về phòng, chống tệ nạn xã hội, trong đó tập trung hành vi liên quan đến ma túy để bảo đảm phù hợp Bộ luật Hình sự và Luật Phòng, chống ma túy.
16. Sửa toàn bộ 11 Điều của chương III về thẩm quyền xử phạt của các chức danh cho phù hợp với Luật Xử lý vi phạm hành chính và Nghị định số 189/2025/NĐ-CP (Điều 54 - Điều 64).
17. Điều chỉnh mức xử phạt đối với các hành vi. Cụ thể, so với Nghị định số 144/2021/NĐ-CP ngày 31/12/2021 của Chính phủ thì Nghị định điều chỉnh mức tối đa của khung tiền phạt lên không quá 1,5 lần đối với 47 hành vi, từ trên 1,5 lần đến 2 lần đối với 68 hành vi. Việc điều chỉnh mức xử phạt nêu trên bảo đảm phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội và trung bình mức sống của người dân, có tính đến các yếu tố biến động của giá cả, thu nhập bình quân đầu người tại thời điểm năm 2021 so với thời điểm hiện tại (có tham chiếu mức lương cơ sở tăng khoảng 1,57 lần, thu nhập bình quân đầu người tăng khoảng 1,29 lần).
Thái Học - Phòng Tham mưu