Theo báo cáo Digital 2025 do We Are Social và Meltwater, Việt Nam có khoảng 79,8 triệu người sử dụng internet (chiếm 78,8% dân số), là một trong những quốc gia đứng đầu thế giới về tỷ lệ người dùng internet và mạng xã hội. Về vấn đề trẻ em sử dụng điện thoại, số liệu năm 2024 của Cục Trẻ em - Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội cũ (nay là Bộ Nội vụ) cho thấy, hiện có tới 89% trẻ em truy cập và sử dụng internet mỗi ngày với trung bình 5-7 giờ. Đặc biệt, độ tuổi trung bình của trẻ em Việt Nam sử dụng và sở hữu điện thoại di động là 9, trên thế giới là 13, như vậy trẻ em Việt Nam tiếp cận điện thoại sớm hơn 4 năm so với trẻ em trên thế giới.
Thực tế cho thấy, môi trường mạng mang lại nhiều cơ hội học tập, giải trí và kết nối cho trẻ nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro như bạo lực mạng, lừa đảo trực tuyến, phát tán nội dung xấu độc, xâm hại quyền riêng tư và những hành vi tội phạm có yếu tố công nghệ cao. Các đối tượng xấu lợi dụng mạng xã hội, ứng dụng trò chuyện hoặc tài khoản ảo để tiếp cận, tạo lòng tin với trẻ em rồi thực hiện các hành vi xâm hại, lừa đảo hoặc dụ dỗ trẻ thực hiện những nội dung không phù hợp; những nguy cơ này ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý, sức khỏe và sự phát triển toàn diện của trẻ em.
Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, lực lượng chức năng đã ghi nhận hàng chục vụ lừa đảo, dụ dỗ, thao túng tâm lý và bắt cóc trực tuyến liên quan đến trẻ em và sinh viên. Nhiều nạn nhân bị ép buộc cắt đứt liên lạc với gia đình, bị điều khiển từ xa nhằm mục đích tống tiền hoặc buôn người, điển hình như:
Vụ việc tại TP.HCM (Tháng 7/2025): Nữ sinh Nguyễn Ngọc Diễm Q. (18 tuổi) bị đối tượng giả danh Công an hù dọa liên quan đến đường dây tội phạm. Chúng ép nạn nhân phải rời khỏi nhà, liên tục thay đổi nhà nghỉ để "cách ly phục vụ điều tra". Trong trạng thái hoảng loạn, nạn nhân bị khống chế qua Video Call, khiến gia đình tưởng con mình bị bắt cóc thật và suýt chuyển số tiền lớn. Công an TP.HCM đã phối hợp cùng Tổ công tác địa bàn và Công an phường Hòa Hưng nhanh chóng rà soát, truy tìm. Đến 19h cùng ngày, bằng các biện pháp nghiệp vụ, lực lượng phối hợp đã kiểm tra hành chính một khách sạn tại số 237/38 Trần Văn Đang (phường Nhiêu Lộc, Quận 3 cũ) và phát hiện em Q. đang tự nhốt mình bên trong.
Vụ việc tại Hà Nội (Tháng 7/2025): Cháu M. (sinh năm 2006) bị các đối tượng lừa đảo ép tự quay video trên người có nhiều vết thương, đe dọa "chặt ngón tay" để gửi về cho gia đình đòi 370 triệu đồng tiền chuộc. Công an phường Ô Chợ Dừa đã giải cứu thành công sau 1 giờ nhận tin báo.
Vụ việc tại Đồng Tháp (Tháng 10/2025): Một nam thanh niên bị đối tượng xưng là Công an ép vay mượn người thân 275 triệu đồng để "chứng minh sự trong sạch" trong một vụ án rửa tiền ảo. Khi không có tiền, chúng ép nạn nhân tự thực hiện hành vi "bắt cóc online" chính mình để tống tiền gia đình.
Trước thực tế tội phạm xâm hại trẻ em, trong đó có các hành vi phức tạp trên không gian mạng, cơ quan chức năng đã triển khai nhiều mô hình, biện pháp nhằm tăng cường công tác phòng ngừa, giáo dục và xử lý. Lực lượng Công an các cấp đã chủ động nắm tình hình, tăng cường công tác phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng liên quan đến trẻ em. Đồng thời quan tâm đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật đối với nội dung này thông qua việc lồng ghép vào các buổi tuyên truyền trực tiếp.
Tính đến hết tháng 11/2025, lực lượng Công an tỉnh Phú Thọ đã phối hợp tổ chức 27 buổi tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật tại các khu dân cư, 150 trường học với khoảng 79.707 học sinh trên địa bàn, qua đó đã lồng ghép các nội dung về phòng chống lừa đảo trực tuyến, kỹ năng tự bảo vệ, nhận diện nguy cơ từ mạng xã hội và tội phạm công nghệ cao, giúp học sinh chủ động hơn khi sử dụng internet.
Để tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác này, lực lượng Công an đề nghị các cấp chính quyền địa phương, nhà trường và gia đình phối hợp chặt chẽ trong quản lý, giáo dục và định hướng việc sử dụng không gian mạng của trẻ em. Gia đình cần quan tâm, giám sát và đồng hành cùng trẻ; nhà trường cần lồng ghép nội dung giáo dục kỹ năng số và kỹ năng tự bảo vệ bản thân vào chương trình học; kịp thời phát hiện và phối hợp xử lý các dấu hiệu vi phạm pháp luật. Đồng thời, các doanh nghiệp công nghệ và nhà cung cấp dịch vụ internet cần tuân thủ các quy định pháp luật về bảo mật dữ liệu và an ninh mạng, chủ động triển khai các giải pháp kỹ thuật kiểm soát nội dung xấu độc, phát triển công cụ lọc nội dung phù hợp độ tuổi.
Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là trách nhiệm của toàn xã hội, trong đó lực lượng Công an nhân dân giữ vai trò nòng cốt trong công tác phòng ngừa, đấu tranh và xử lý vi phạm. Sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt và trách nhiệm của các cấp, ngành, tổ chức, doanh nghiệp và người dân sẽ là yếu tố then chốt để xây dựng một môi trường mạng an toàn, lành mạnh, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em - vì tương lai của thế hệ trẻ và sự phát triển bền vững của đất nước.
Hoàng Vũ - Phòng An ninh kinh tế