Chủ động phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm: Vi rút Hanta và vi khuẩn Whitmore trong mùa mưa (20/05/2026)
Trước diễn biến phức tạp của các dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, cán bộ, chiến sỹ và nhân dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác, chủ động nhận biết các biện pháp phòng chống hiệu quả đối với vi rút Hanta và vi khuẩn Whitmore nhằm bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
1. Cảnh báo dịch bệnh nguy hiểm do vi rút Hanta
Chủ động phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm: Vi rút Hanta và vi khuẩn Whitmore trong mùa mưa
Theo thông tin từ Tổ chức Y tế thế giới, đầu tháng 5/2026 ghi nhận chùm ca viêm đường hô hấp cấp tính nặng trên một tàu du lịch có lịch trình từ Argentina qua Nam Đại Tây Dương. Tính đến ngày 04/5/2026, hệ thống giám sát ghi nhận 07 trường hợp mắc và nghi ngờ mắc bệnh (02 trường hợp được xác nhận nhiễm vi rút Hanta và 05 trường hợp nghi ngờ).
Trong đó đã có 03 trường hợp tử vong, 01 trường hợp nguy kịch và 03 trường hợp có triệu chứng nhẹ. Trên tàu có 147 người thuộc 23 quốc tịch, hiện chưa ghi nhận người Việt Nam trong nhóm hành khách, thuyền viên liên quan.
Đến nay, Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh do vi rút Hanta. Tuy nhiên, do đặc thù tổng đàn chuột trong nước khá phổ biến, nguy cơ xâm nhập luôn hiện hữu.
Đường lây truyền và biểu hiện của bệnh
Bệnh do vi rút Hanta là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây từ động vật gặm nhấm (đặc biệt là chuột) sang người.
Đường lây truyền: Vi rút tồn tại trong nước tiểu, phân và nước bọt của các loài gặm nhấm hoang dã như chuột cống, chuột nhắt và chuột đồng. Con người có thể bị nhiễm khi tiếp xúc trực tiếp với chất thải của chuột nhiễm bệnh; hít phải bụi chứa vi rút phát tán trong không khí tại nơi chuột sinh sống hoặc làm tổ; chạm tay vào nguồn bệnh rồi đưa lên mắt, mũi, miệng. Lây truyền từ người sang người là rất hiếm nhưng đã được ghi nhận khi tiếp xúc gần.
Triệu chứng nhận biết: Thời gian ủ bệnh từ 2-4 tuần, có thể kéo dài đến 8 tuần. Giai đoạn đầu, người bệnh có triệu chứng giống cúm: sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy. Bệnh tiến triển rất nhanh sang giai đoạn nặng với biểu hiện ho nhiều, khó thở, tràn dịch màng phổi; hoặc tiểu ít, xuất huyết và tụt huyết áp. Ở người, vi rút Hanta có thể gây ra các bệnh lý nghiêm trọng như hội chứng phổi do Hantavirus hoặc sốt xuất huyết kèm suy thận, nguy cơ tử vong cao.
Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với bệnh do vi rút Hanta. Việc điều trị chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ và hồi sức tích cực tại cơ sở y tế (thở máy, lọc máu, kiểm soát dịch và huyết áp).
2. Nguy cơ bùng phát bệnh Whitmore trong mùa mưa
Chủ động phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm: Vi rút Hanta và vi khuẩn Whitmore trong mùa mưa
Bên cạnh dịch bệnh lây truyền từ chuột, mùa mưa với điều kiện môi trường ẩm ướt, ngập úng cũng là thời điểm lý tưởng cho vi khuẩn Burkholderia pseudomallei phát triển, gây ra bệnh Whitmore (Melioidosis). Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Đường lây truyền: Vi khuẩn tồn tại chủ yếu trong đất và nước bẩn. Người dân dễ nhiễm bệnh thông qua các vết trầy xước ngoài da khi tiếp xúc trực tiếp với đất, bùn ô nhiễm hoặc do hít phải bụi đất, hơi nước chứa vi khuẩn. Bệnh không lây lan mạnh từ người sang người nhưng đặc biệt nguy hiểm đối với người có bệnh nền (đái tháo đường, bệnh gan, thận, phổi mạn tính, người nghiện rượu hoặc suy giảm miễn dịch).
Triệu chứng nhận biết: Bệnh Whitmore dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác do biểu hiện đa dạng như: sốt cao kéo dài, rét run, ho, đau ngực, khó thở, xuất hiện các ổ áp xe ở da, cơ hoặc nội tạng, cơ thể mệt mỏi, đau nhức. Trường hợp nặng có thể dẫn đến nhiễm khuẩn huyết, suy đa cơ quan, đe dọa tính mạng.
3. Biện pháp chủ động phòng chống dịch bệnh
Để bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng, cán bộ chiến sỹ và nhân dân cần thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh khoa học sau:
Phòng chống vi rút Hanta:
Không chạm tay trực tiếp vào chuột sống, chuột chết, phân, nước tiểu, nước bọt hoặc tổ chuột.
Khi dọn dẹp nơi có dấu vết của chuột: Phải mở cửa cho thông thoáng, đeo găng tay và khẩu trang; phun ướt khu vực có chất thải hoặc nơi chuột làm tổ bằng dung dịch khử khuẩn, nước tẩy rửa thông thường trước khi lau dọn.
Tuyệt đối không quét khô, không dùng máy hút bụi hoặc máy thổi nhằm tránh làm bụi nhỏ chứa mầm bệnh bay lơ lửng trong không khí dẫn đến hít phải.
Rửa tay bằng xà phòng sau khi dọn vệ sinh, xử lý rác, tiếp xúc với chuột hoặc khu vực có nguy cơ.
Giữ gìn vệ sinh môi trường làm việc, nơi ăn ở gọn sàng, sạch sẽ; bảo quản thức ăn, nước uống trong đồ chứa kín; thu gom rác thải hàng ngày; bịt kín khe hở và đặt bẫy diệt chuột khi cần thiết.
Phòng chống bệnh Whitmore trong mùa mưa
Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất, bùn, nước bẩn, nhất là tại các khu vực ngập úng.
Luôn mang ủng, găng tay bảo hộ khi lao động, làm ruộng hoặc tham gia vệ sinh môi trường.
Che chắn, vệ sinh và sát khuẩn kỹ lưỡng các vết thương hở ngay sau khi tiếp xúc với môi trường có nguy cơ.
Giữ gìn vệ sinh cá nhân, đảm bảo sử dụng nguồn nước sạch trong sinh hoạt hàng ngày. Người mắc bệnh mạn tính cần theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe.
Mùa mưa là thời điểm nhạy cảm phát sinh nhiều loại dịch bệnh nguy hiểm. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức, chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe. Hiện nay, lực lượng y tế trên địa bàn tỉnh đang tăng cường công tác tuyên truyền, dọn dẹp vệ sinh môi trường, quyết tâm phòng chống dịch bệnh nhằm bảo đảm sức khỏe cho Nhân dân, góp phần giữ vững an ninh, trật tự xã hội tại địa phương.
Khi xuất hiện các biểu hiện bất thường như sốt, ớn lạnh, đau đầu, khó thở, tiêu chảy..., hoặc sau khi tiếp xúc với chuột, đất và nguồn nước bẩn, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được khám, tư vấn và điều trị kịp thời.
CTV - Bệnh viện Công an tỉnh