Những ngày thời tiết chuyển rét, đặc biệt là giai đoạn giáp Tết Nguyên đán, số ca đột quỵ có xu hướng gia tăng do ảnh hưởng của khí hậu lạnh, thói quen sinh hoạt bị xáo trộn, sử dụng rượu bia nhiều và căng thẳng kéo dài. Đột quỵ là tình trạng cấp cứu y tế đặc biệt nguy hiểm, có thể gây tử vong nhanh chóng hoặc để lại di chứng nặng nề nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Đột quỵ, còn gọi là tai biến mạch máu não, xảy ra khi quá trình cung cấp máu lên não bị gián đoạn hoặc suy giảm nghiêm trọng, khiến não bộ thiếu oxy và dưỡng chất. Chỉ trong vài phút, các tế bào não bắt đầu bị tổn thương và chết đi. Thời gian cấp cứu càng kéo dài, nguy cơ tử vong và để lại di chứng như liệt, rối loạn ngôn ngữ, suy giảm thị lực, rối loạn cảm xúc càng cao.
Về nguyên nhân, đột quỵ thường gặp nhất là đột quỵ do thiếu máu não cục bộ, xảy ra khi động mạch não bị tắc nghẽn. Tình trạng này có thể do huyết khối hình thành tại chỗ hoặc do các mảng xơ vữa trong thành mạch gây hẹp lòng mạch, làm cản trở dòng máu lên não. Ngoài ra, huyết khối có thể xuất phát từ tim hoặc từ mảng xơ vữa bong tróc ở nơi khác theo dòng máu di chuyển lên não, gây thuyên tắc mạch. Bên cạnh đó, đột quỵ do xuất huyết não cũng là dạng nguy hiểm, thường liên quan đến tăng huyết áp không được kiểm soát.
Hình ảnh minh hoạ
Các dấu hiệu nhận biết đột quỵ thường xuất hiện đột ngột, bao gồm: méo miệng, tê cứng hoặc yếu một bên mặt; yếu, liệt hoặc không nâng được một hoặc hai tay; nói khó, nói ngọng, không phát âm rõ; hoa mắt, chóng mặt, mất thăng bằng; thị lực suy giảm; đau đầu dữ dội kèm buồn nôn hoặc nôn. Khi xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu trên, cần nghĩ ngay đến khả năng đột quỵ và đưa người bệnh đi cấp cứu càng sớm càng tốt.
Những nhóm người có nguy cơ cao bị đột quỵ gồm: người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch; người thường xuyên căng thẳng, thức khuya; người có tiền sử cá nhân hoặc gia đình từng bị đột quỵ hoặc thiếu máu não thoáng qua; người hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia và các chất kích thích; người thừa cân, béo phì, ít vận động; người có chế độ ăn nhiều chất béo, cholesterol cao. Nguy cơ đột quỵ tăng rõ rệt ở người từ 55 tuổi trở lên, nam giới có tỷ lệ mắc cao hơn nữ giới.
Khi phát hiện người có dấu hiệu đột quỵ, cần gọi cấp cứu ngay lập tức, đồng thời giữ người bệnh ở tư thế an toàn, tránh té ngã. Không tự ý áp dụng các biện pháp dân gian như đánh gió, bấm huyệt, châm cứu hoặc cho uống thuốc. Nên đặt người bệnh nằm nghiêng để bảo vệ đường thở và tuyệt đối không cho ăn, uống trong thời gian chờ cấp cứu.
Để chủ động phòng ngừa đột quỵ, Bệnh viện Công an tỉnh Phú Thọ khuyến cáo Nhân dân và cán bộ, chiến sỹ duy trì lối sống khoa học: tập thể dục đều đặn ít nhất 3–4 lần mỗi tuần; ăn uống hợp lý, hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ, chất béo bão hòa, đồ uống có cồn; ngủ đủ giấc, không thức khuya; đo và kiểm soát huyết áp thường xuyên; hạn chế tắm đêm; khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt là tầm soát các bệnh lý tim mạch, huyết áp, mỡ máu và đái tháo đường.
Việc nâng cao nhận thức, nhận diện sớm các dấu hiệu đột quỵ và chủ động phòng ngừa sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng, nhất là trong thời điểm thời tiết lạnh và sinh hoạt cuối năm nhiều biến động.
Phòng PH06