“Truyền thông đen” là thuật ngữ dùng để chỉ các hoạt động truyền bá thông tin sai lệch, xuyên tạc sự thật nhằm đạt được các mục tiêu chính trị, văn hóa, xã hội bất hợp pháp. Khác với truyền thông chính thống, “truyền thông đen” sử dụng các phương pháp thao túng tâm lý, bóp méo sự thật và kích động cảm xúc để gây ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức của công chúng, đặc biệt là thế hệ thanh niên.
“Truyền thông đen” thường được triển khai trên các nền tảng mạng xã hội, nơi có tốc độ lan truyền thông tin nhanh chóng và khả năng tiếp cận rộng rãi.
     Năm 2024, theo thống kê của Bộ Thông tin và Truyền thông, mỗi ngày có khoảng 21.000 tin, bài có nội dung sai lệch, xuyên tạc được phát tán trên không gian mạng tại Việt Nam.
     Những thông tin này thường được ngụy trang khéo léo dưới dạng “tin nóng”, “phân tích độc lập”, “ý kiến phản biện” hoặc các bài viết, video mang tính giải trí tưởng chừng vô hại để thu hút sự chú ý của thế hệ trẻ.
     Trí tuệ nhân tạo nâng tầm “truyền thông đen” bằng cách tạo ra các nội dung giả mạo tinh vi như video deepfake, hình ảnh chỉnh sửa hoặc bình luận tự động, khiến việc nhận diện thông tin sai lệch trở nên khó khăn.
     Với sức mạnh vượt trội trong xử lý thông tin và cá nhân hóa trải nghiệm, AI đang bị các đối tượng thù địch lợi dụng như một vũ khí nguy hiểm để phục vụ các mưu đồ chính trị. Bằng cách tận dụng thuật toán AI phân tích hành vi người dùng, chúng tạo ra nội dung độc hại ngụy trang dưới dạng giải trí, dễ dàng thu hút những người còn thiếu kinh nghiệm phân biệt thông tin.
     Các thủ đoạn thường gặp gồm:
    Tạo tin giả (fake news) có hệ thống, xuyên tạc lịch sử, chủ quyền, các sự kiện chính trị - xã hội; sử dụng video deepfake, hình ảnh giả mạo để gây hoang mang.
     Khai thác tâm lý tò mò, thích khám phá điều “bị che giấu” của người dân bằng các tiêu đề giật gân, nội dung kích động. Lợi dụng người có ảnh hưởng (KOLs, YouTuber, TikToker…) để ngụy trang thông tin sai lệch dưới dạng “phản biện xã hội”.
     Xây dựng mạng lưới thông tin độc hại qua các trang, nhóm trá hình; dùng AI tự động phát tán, bình luận để tạo cảm giác “dư luận số đông” chống phá.
     Nguy hiểm hơn, một số đối tượng còn phát triển chatbot AI hoặc ứng dụng giả mạo để lôi kéo người dùng tham gia phát tán tin giả, lừa đảo, thậm chí hoạt động chống phá mà không hay biết.
    Ngoài ra, nội dung giải trí độc hại do AI tạo ra còn khiến một bộ phận người dân phụ thuộc công nghệ, giảm khả năng tư duy, mất ý chí phấn đấu và xa rời đời sống thực.
     Để tự bảo vệ và bảo vệ cộng đồng, mỗi người dân cần:
     Nâng cao cảnh giác, kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ; ưu tiên nguồn tin chính thống.
     Trang bị kỹ năng số và kỹ năng nhận diện tin giả, tránh bị dẫn dắt bởi những nội dung giật gân, chưa được kiểm chứng.
     Chủ động báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện thông tin sai sự thật hoặc hành vi nghi vấn.
     Tham gia các hoạt động xã hội, phong trào cộng đồng để tăng sự gắn kết, hiểu biết và tinh thần trách nhiệm.
     Cuộc chiến chống “truyền thông đen” là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn dân. Khi mỗi người dân đều tỉnh táo, chủ động và kiên định, chúng ta sẽ cùng nhau xây dựng một môi trường thông tin lành mạnh, giữ vững ổn định xã hội và bảo vệ vững chắc nền tảng chính trị của đất nước trong kỷ nguyên số.
 

CAX Tam Dương Bắc