Trong quá trình chuyển đổi số, định danh điện tử đang dần trở thành một thành phần quan trọng của các hoạt động trên môi trường điện tử. Nếu trước đây khái niệm định danh thường được gắn chủ yếu với việc xác định một cá nhân hoặc tổ chức thì sự phát triển của kinh tế số, xã hội số đặt ra yêu cầu xác định ngày càng nhiều chủ thể, đối tượng trong môi trường điện tử.
Từ thực tiễn đó, Dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử được xây dựng theo hướng mở rộng phạm vi các đối tượng có thể được định danh điện tử, tạo cơ sở pháp lý cho việc xác định, quản lý và sử dụng danh tính điện tử của nhiều loại chủ thể trong môi trường số.
Không chỉ cá nhân, tổ chức mới có thể được định danh điện tử
Theo Điều 7 Dự thảo Luật, phạm vi đối tượng được định danh điện tử được mở rộng. Bên cạnh cơ quan, tổ chức và cá nhân, dự thảo quy định việc tạo lập mã định danh và danh tính điện tử cho nhiều nhóm đối tượng khác.
Trong đó có thể kể đến sản phẩm, hàng hóa, thiết bị, dữ liệu, cơ sở dữ liệu, phần mềm, tài sản số, quyền tài sản, quyền sở hữu trí tuệ, sự kiện, giao dịch, hành vi, địa điểm và không gian.
Quy định này cho thấy phạm vi của định danh điện tử không chỉ dừng ở việc trả lời câu hỏi “ai là ai”, mà còn hướng tới việc xác định “đối tượng nào là đối tượng nào” trong môi trường điện tử.
Đây là điểm có ý nghĩa trong bối cảnh ngày càng nhiều hoạt động được chuyển lên môi trường số. Khi các đối tượng của đời sống thực được đưa vào quá trình quản lý, khai thác và giao dịch trên môi trường điện tử, nhu cầu xác định chính xác từng chủ thể, đối tượng trở nên ngày càng rõ ràng.
Từ “định danh con người” đến định danh các đối tượng trong môi trường số
Có thể hình dung đơn giản, trong đời sống thực, mỗi cá nhân có các thông tin để xác định mình là ai; tổ chức có tên, mã số và các thông tin pháp lý để xác định tư cách của mình.
Trong môi trường số, những đối tượng khác cũng cần được xác định một cách rõ ràng để phục vụ quản lý và giao dịch.
Ví dụ, một sản phẩm, hàng hóa cần có khả năng được xác định; một thiết bị, phần mềm hay tài sản số cần có thông tin để phân biệt với các đối tượng khác; một giao dịch hoặc sự kiện cần có căn cứ để xác định chủ thể, thời điểm và những thông tin liên quan.
Việc mở rộng đối tượng định danh điện tử vì vậy tạo cơ sở để từng bước hình thành một môi trường điện tử trong đó các chủ thể và đối tượng có thể được xác định rõ ràng, thống nhất và có căn cứ pháp lý.
Đây cũng là một trong những nội dung thể hiện sự thay đổi về cách tiếp cận đối với định danh điện tử: không chỉ phục vụ việc xác định con người mà còn hướng tới việc định danh các đối tượng gắn với hoạt động của con người trong môi trường số.
Mỗi đối tượng được định danh có giá trị sử dụng khác nhau
Dự thảo không đặt các đối tượng được định danh điện tử vào cùng một cách sử dụng.
Theo quy định về giá trị của danh tính điện tử, đối với cá nhân và tổ chức, danh tính điện tử có giá trị tương đương việc cung cấp hoặc xuất trình giấy tờ, tài liệu chứa thông tin tương ứng khi thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công và các giao dịch khác theo quy định.
Đối với một số đối tượng khác, danh tính điện tử có thể được sử dụng để chứng minh quyền sở hữu, quyền quản lý hợp pháp hoặc xác nhận sự kiện, giao dịch, hành vi đã diễn ra tại thời gian, địa điểm xác định.
Như vậy, giá trị của danh tính điện tử được gắn với bản chất của từng chủ thể, từng đối tượng và mục đích sử dụng, chứ không đơn thuần là việc tạo ra một mã số.
Điều này có ý nghĩa quan trọng trong quá trình phát triển các giao dịch điện tử. Khi một đối tượng được xác định rõ ràng, việc trao đổi, quản lý, khai thác thông tin liên quan đến đối tượng đó sẽ có cơ sở để thực hiện thống nhất hơn.
Định danh điện tử tạo cơ sở cho việc kết nối, quản lý trong môi trường số
Một trong những yêu cầu đặt ra đối với quá trình chuyển đổi số là thông tin phải có khả năng được xác định và quản lý thống nhất.
Nếu cùng một đối tượng nhưng được nhận diện theo nhiều cách khác nhau, việc kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu có thể gặp khó khăn. Ngược lại, khi các chủ thể và đối tượng có cơ chế định danh phù hợp, thông tin liên quan có điều kiện được gắn kết với đúng đối tượng.
Việc Dự thảo Luật mở rộng phạm vi đối tượng được định danh điện tử vì vậy có thể tạo thêm cơ sở pháp lý cho quá trình chuẩn hóa, xác định và kết nối các đối tượng trong môi trường điện tử.
Đây không chỉ là câu chuyện về công nghệ mà còn là vấn đề về quản lý, pháp lý và bảo đảm tính chính xác của thông tin.
Định danh điện tử phải đi cùng trách nhiệm của các chủ thể
Cùng với việc mở rộng phạm vi đối tượng được định danh, Dự thảo Luật cũng quy định về quyền, nghĩa vụ của các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động định danh và xác thực điện tử.
Điều đó đặt ra yêu cầu mọi hoạt động liên quan đến định danh điện tử phải được thực hiện theo đúng quy định; thông tin phải được quản lý, sử dụng đúng mục đích và bảo đảm các yêu cầu về an toàn, bảo mật theo quy định của pháp luật.
Đối với người dân, việc hiểu đúng về phạm vi và giá trị của danh tính điện tử sẽ giúp chủ động hơn khi thực hiện các giao dịch trên môi trường số.
Đối với cơ quan, tổ chức và các chủ thể có liên quan, đây cũng là cơ sở để nâng cao trách nhiệm trong việc quản lý, sử dụng và khai thác thông tin định danh.
Mở rộng định danh để phục vụ một môi trường số minh bạch, tin cậy
Định danh điện tử đang dần chuyển từ một công cụ phục vụ xác định cá nhân thành một thành phần của hạ tầng số, trong đó nhiều chủ thể và đối tượng có thể được xác định, quản lý và sử dụng thông tin theo quy định.
Việc Dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử mở rộng phạm vi đối tượng được định danh là một bước tiếp cận nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của môi trường điện tử, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc quản lý các chủ thể, đối tượng ngày càng đa dạng trong đời sống số.
Dự thảo Luật hiện vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, tiếp thu ý kiến góp ý. Việc xây dựng và hoàn thiện các quy định về định danh, xác thực điện tử sẽ góp phần tạo hành lang pháp lý phù hợp với yêu cầu phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.
Khi mỗi chủ thể, mỗi đối tượng được xác định đúng và quản lý phù hợp, niềm tin trong các hoạt động trên môi trường điện tử sẽ có thêm một nền tảng quan trọng để được củng cố.
CTV - Phòng CS QLHC về TTXH
Đánh giá bài viết: