Mùa mưa bão đang đến gần mang theo những trận mưa lớn dồn dập, làm gia tăng nguy cơ biến dạng địa chất, sạt lở taluy tự nhiên và các công trình tại địa bàn đồi núi thuộc tỉnh Phú Thọ. Để giảm thiểu đến mức thấp nhất thiệt hại về người và tài sản, việc nâng cao năng lực chủ động nhận diện dấu hiệu, kích hoạt các biện pháp phòng tránh từ sớm là nhiệm vụ trọng tâm của chính quyền địa phương và mỗi người dân.
Địa hình tỉnh Phú Thọ có đặc điểm bị chia cắt mạnh với hệ thống đồi núi dốc đứng tập trung tại các địa bàn miền núi như Tân Sơn, Thanh Sơn, Yên Lập... Vào mùa mưa bão, dưới tác động của các hình thái thời tiết cực đoan như bão, áp thấp nhiệt đới và mưa lớn cục bộ kéo dài, các tầng đất bề mặt nhanh chóng bị bão hòa nước, mất đi lực liên kết ngậm lũ bám dính vững chắc ban đầu. Đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới các vụ sạt lở đồi, trượt lở đất và đá lăn gây hậu quả nặng nề.
Nhìn lại diễn biến tai biến địa chất trên địa bàn tỉnh và các khu vực giáp ranh, các sự cố sụt trượt luôn đi kèm với những thiệt hại nghiêm trọng về sinh mạng và tài sản của nhân dân. Điển hình như vụ sạt lở khối lượng lớn tại taluy dương công trình kè bê tông đang thi công thuộc Trung tâm Kỹ thuật tổng hợp - Hướng nghiệp tỉnh tại phường Gia Cẩm vào tháng 9/2020 làm 4 người tử vong; hay hoàn lưu bão số 2 vào tháng 8/2022 khiến khối lượng đất đá khổng lồ trên mái taluy đường ĐT.433 cắt qua địa bàn huyện Thanh Sơn cũ sạt đổ, gây tê liệt giao thông…
Để chủ động ứng phó, người dân cần đặc biệt lưu ý 5 dấu hiệu cảnh báo sạt lở đất đá gồm: xuất hiện vết rạn nứt mới trên móng nhà, nền sân, đường nứt dọc sườn đồi; hệ thống cửa bị kẹt cứng, cột điện, cây cối trên đồi ngả nghiêng đồng loạt; nước ngầm đột ngột phun trào mạnh từ chân taluy hoặc nước suối chuyển sang màu bùn đục ngầu; xuất hiện tiếng đất đá lạo rạo, tiếng rễ cây đứt gãy hoặc tiếng nổ từ đỉnh núi; đất ở khu vực chân taluy dốc có hiện tượng đùn lên, phồng rộp.
Công an tỉnh Phú Thọ khuyến cáo người dân tuân thủ nghiêm ngặt quy trình ứng phó theo các giai đoạn:
Trước mùa mưa bão, người dân tuyệt đối không xây dựng nhà tạm, lán trại bám sát bờ đất đứng, chân vách đá dốc đứng hoặc dưới các lòng khe tụ thủy tự nhiên; chủ động nạo vét, xây dựng hệ thống rãnh thoát nước phía trên đỉnh taluy để hướng dòng chảy ra xa thân dốc; tăng cường trồng các loại cây có rễ cọc bám sâu trên sườn taluy để giữ đất.
Trong khi mưa bão diễn ra, người dân phải chấp hành nghiêm lệnh sơ tán của chính quyền địa phương khi có yêu cầu, di dời đến nơi an toàn và không ở lại giữ tài sản; cảnh giác cao độ vào ban đêm, cử người thức trực canh gác khi có mưa lớn kéo dài; tuyệt đối không điều khiển phương tiện đi qua các cung đường đèo đã cắm biển cảnh báo sạt lở, không vớt củi, bắt cá tại các ngầm tràn, khe suối khi lũ đang dâng cao.
Sau khi sự cố sạt lở xảy ra, người dân tuyệt đối không lại gần hiện trường do khối đất đá chưa ổn định có thể tiếp tục sạt lở thứ cấp; không tự ý quay lại dọn dẹp nhà cửa khi chưa có lệnh công bố an toàn của cơ quan chuyên môn; kịp thời phát hiện, báo cáo chính quyền và dựng rào chắn tạm thời cách ly vùng nguy hiểm nếu phát hiện các điểm sụt lún mới trên các trục đường giao thông.
Công tác phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Để bảo vệ tính mạng và tài sản, mỗi người dân cần nâng cao ý thức cảnh giác, chủ động trang bị kiến thức và các kỹ năng phòng tránh, không lơ là chủ quan trước các diễn biến phức tạp của thời tiết.
CTV - Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH