Việc sử dụng phần mềm không bản quyền vẫn diễn ra tại nhiều cơ quan, doanh nghiệp và hộ kinh doanh do tâm lý muốn tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, đây là hành vi vi phạm pháp luật, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn thông tin và có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ căn cứ theo quy định.
Việc sử dụng phần mềm không bản quyền vẫn diễn ra tại nhiều cơ quan, doanh nghiệp và hộ kinh doanh do tâm lý muốn tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, đây là hành vi vi phạm pháp luật, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn thông tin và có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ căn cứ theo quy định.
Theo Luật Sở hữu trí tuệ, phần mềm, chương trình máy tính là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả. Vì vậy, mọi hành vi sao chép, cài đặt hoặc sử dụng phần mềm không có bản quyền; sử dụng các công cụ như crack, key lậu, activator để vô hiệu hóa cơ chế bảo vệ bản quyền đều là hành vi xâm phạm quyền tác giả.
Theo Điều 18 Nghị định số 131/2013/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 17/2022/NĐ-CP, cá nhân có hành vi sao chép tác phẩm trái phép có thể bị xử phạt vi phạm hành chính đến 35 triệu đồng; tổ chức có thể bị phạt đến 70 triệu đồng. Ngoài hình thức xử phạt bằng tiền, người vi phạm còn bị buộc gỡ bỏ bản sao vi phạm, tiêu hủy tang vật, nộp lại khoản thu lợi bất hợp pháp và bồi thường thiệt hại theo quy định.
Đối với các trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017), với mức phạt tiền lên đến 3 tỷ đồng hoặc phạt tù đến 3 năm.
Thực tế, ngày 11/6/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã khởi tố vụ án hình sự đầu tiên trên cả nước liên quan đến hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với phần mềm máy tính. Qua điều tra, lực lượng Công an phát hiện nhiều doanh nghiệp kinh doanh máy tính đã cài đặt sẵn hệ điều hành Windows và bộ phần mềm Microsoft Office được kích hoạt bằng crack, key lậu hoặc activator. Đồng thời, hàng trăm máy tính tại một cơ sở giáo dục cũng được xác định đang sử dụng phần mềm không có bản quyền. Vụ án là lời cảnh báo rõ ràng rằng việc cài đặt, sử dụng hoặc cung cấp phần mềm vi phạm bản quyền hoàn toàn có thể bị xử lý hình sự khi đủ căn cứ theo quy định của pháp luật.
Không chỉ đối mặt với rủi ro pháp lý, phần mềm không bản quyền còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ về an toàn, an ninh mạng như chứa mã độc, đánh cắp dữ liệu, làm lộ lọt thông tin cá nhân và các tài liệu quan trọng của cơ quan, doanh nghiệp. Những thiệt hại do mã độc gây ra có thể lớn hơn rất nhiều so với chi phí mua bản quyền phần mềm hợp pháp.
Công an xã Thọ Văn khuyến cáo các cơ quan, doanh nghiệp và người dân chỉ sử dụng phần mềm có bản quyền hoặc phần mềm miễn phí được cấp phép hợp pháp; tuyệt đối không sử dụng crack, key lậu, activator dưới mọi hình thức. Khi mua máy tính, cần yêu cầu đơn vị cung cấp chứng minh tính hợp pháp của các phần mềm được cài đặt. Mỗi tổ chức, cá nhân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh và văn minh.
Trường Giang - CAX Thọ Văn
Đánh giá bài viết: