So với Luật Giám định tư pháp năm 2012, Luật năm 2025 có nhiều điểm mới quan trọng theo hướng siết chặt kỷ luật, kỷ cương và nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động giám định tư pháp.

Một trong những nội dung đáng chú ý là Luật bổ sung nhiều hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động giám định tư pháp. Theo đó, nghiêm cấm việc từ chối giám định không có lý do chính đáng; nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích khác để làm sai lệch kết luận giám định; lợi dụng hoạt động giám định để cản trở hoạt động tố tụng; đe dọa người giám định; cố ý kéo dài thời gian giám định hoặc tiết lộ thông tin gây ảnh hưởng đến quá trình giải quyết vụ việc.

Luật cũng quy định chặt chẽ hơn về điều kiện, tiêu chuẩn, thẩm quyền bổ nhiệm giám định viên tư pháp; đồng thời bổ sung các trường hợp không được công nhận hoặc bị hủy bỏ công nhận giám định viên tư pháp theo vụ việc. Việc tổ chức lại hệ thống các tổ chức giám định tư pháp công lập trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần và kỹ thuật hình sự theo hướng chuyên sâu, rõ chức năng, nhiệm vụ cũng được quy định cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.

Đáng chú ý, Luật mở rộng phạm vi hoạt động của Văn phòng giám định tư pháp ngoài công lập trong nhiều lĩnh vực như kỹ thuật hình sự, ADN, tài chính, ngân hàng, xây dựng, tài nguyên… Qua đó, góp phần đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động giám định tư pháp, đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra hiện nay.

Bên cạnh đó, cá nhân, tổ chức được quyền trực tiếp yêu cầu giám định tư pháp đối với các lĩnh vực đã được đăng ký hoạt động theo quy định của pháp luật. Quy định này góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, tổ chức trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Luật Giám định tư pháp năm 2025 cũng bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động giám định. Trong đó có việc rút ngắn thời hạn giám định; bổ sung quy định về quản lý hồ sơ, dữ liệu điện tử trong quá trình giám định; quy định cụ thể các trường hợp đình chỉ hoặc từ chối thực hiện giám định để bảo đảm tính khách quan của kết luận giám định.

Ngoài ra, Luật bổ sung chính sách hỗ trợ đặc thù đối với người làm công tác giám định trong các lĩnh vực độc hại, nguy hiểm; cho phép áp dụng cơ chế thuê chuyên gia giỏi ngoài khu vực nhà nước tham gia hoạt động giám định nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Việc ban hành Luật Giám định tư pháp năm 2025 góp phần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu quả hoạt động tố tụng, phục vụ công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, công dân.

CTV – Phòng Kỹ thuật Hình sự