Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) mang lại nhiều tiện ích trong đời sống và chuyển đổi số. Tuy nhiên, công nghệ này cũng đang bị lợi dụng để tạo lập, phát tán thông tin giả, hình ảnh, video và âm thanh sai sự thật trên không gian mạng, gây ảnh hưởng đến nhận thức của người dân và tác động tiêu cực đến an ninh, trật tự. Việc nâng cao kỹ năng nhận diện, kiểm chứng thông tin trước khi tiếp nhận và chia sẻ là yêu cầu cần thiết đối với mỗi cá nhân trong bối cảnh hiện nay.
Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), tạo ra nhiều ứng dụng phục vụ hiệu quả trong quản lý nhà nước, sản xuất, kinh doanh, giáo dục, y tế và nhiều lĩnh vực khác. Bên cạnh những lợi ích thiết thực, AI cũng đang bị một số tổ chức, cá nhân lợi dụng để tạo ra các sản phẩm truyền thông giả mạo nhằm phát tán thông tin sai sự thật, xuyên tạc hoặc gây nhiễu loạn thông tin trên không gian mạng.
Nhờ các công cụ AI hiện đại, việc tạo ra bài viết, hình ảnh, video hoặc giọng nói giả chỉ mất thời gian rất ngắn với mức độ chân thực ngày càng cao. Những nội dung này có thể được phát tán đồng thời trên nhiều nền tảng mạng xã hội, thu hút lượng lớn người tiếp cận và chia sẻ, gây khó khăn cho việc phân biệt thông tin thật, giả. Đáng chú ý, công nghệ Deepfake cho phép tạo ra các video, hình ảnh và âm thanh mô phỏng rất giống người thật. Nếu bị sử dụng với mục đích xấu, công nghệ này có thể tạo ra các phát ngôn, hình ảnh hoặc đoạn ghi âm giả mạo của cá nhân, tổ chức để cắt ghép, bóp méo sự thật, từ đó gây hiểu lầm trong dư luận và ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân.
Ảnh minh hoạ
Bên cạnh đó, các đối tượng còn sử dụng nhiều phương thức khác như lập tài khoản hoặc trang thông tin giả mạo cơ quan, tổ chức, cá nhân có uy tín; sử dụng AI để tạo hàng loạt bài viết, bình luận hoặc video mang nội dung sai lệch; lợi dụng các vụ việc được dư luận quan tâm để cắt ghép thông tin, suy diễn, quy chụp; đồng thời khai thác thuật toán của mạng xã hội nhằm khuếch đại, lan truyền nhanh các nội dung tiêu cực. Những thông tin này thường được trình bày hấp dẫn, giật gân, đánh vào tâm lý tò mò nên dễ thu hút người xem và tạo hiệu ứng lan truyền nếu không được kiểm chứng.
Trước thực tế trên, mỗi người dân cần nâng cao ý thức khi sử dụng mạng xã hội, chủ động trang bị kỹ năng số và kỹ năng nhận diện thông tin giả. Khi tiếp cận một thông tin có nội dung bất thường, cần kiểm tra nguồn phát hành, đối chiếu với các kênh thông tin chính thống và không chia sẻ khi chưa xác minh được tính xác thực. Đối với các video, hình ảnh hoặc âm thanh có dấu hiệu cắt ghép, chỉnh sửa bằng AI, cần thận trọng, tránh vội vàng tin tưởng hoặc bình luận theo cảm tính. Cán bộ, đảng viên cần phát huy vai trò nêu gương trong việc sử dụng mạng xã hội, chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về an toàn thông tin mạng; tích cực chia sẻ thông tin chính thống, góp phần định hướng dư luận đúng đắn và hạn chế sự lan truyền của thông tin giả.
Sự phát triển của AI là xu thế tất yếu và mang lại nhiều cơ hội cho xã hội. Tuy nhiên, để công nghệ phục vụ hiệu quả cho sự phát triển, mỗi cá nhân cần nâng cao nhận thức, sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm, tỉnh táo trước các thông tin chưa được kiểm chứng và chủ động góp phần xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, an toàn trên không gian mạng.
Đại Học - Phòng Hậu cần
Đánh giá bài viết: