Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, các phương thức thanh toán điện tử, ngân hàng số, ví điện tử và tài sản số ngày càng phổ biến. Đây cũng là môi trường bị các đối tượng phạm tội lợi dụng để che giấu, hợp thức hóa tài sản có nguồn gốc bất hợp pháp. Nhận diện sớm phương thức, thủ đoạn và chủ động kiểm soát dòng tiền là yêu cầu quan trọng trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm rửa tiền.
Rửa tiền là hành vi nhằm che giấu, ngụy trang nguồn gốc bất hợp pháp của tài sản thông qua các giao dịch tài chính, thương mại, đầu tư hoặc các hình thức khác, làm cho tài sản có nguồn gốc từ tội phạm trở nên khó nhận biết hoặc có vẻ hợp pháp.
Trong môi trường số, các đối tượng thường sử dụng nhiều tài khoản ngân hàng, ví điện tử, tài khoản trung gian; thuê hoặc nhờ người khác đứng tên; chia nhỏ giao dịch, chuyển tiền qua nhiều lớp tài khoản hoặc chuyển đổi tiền pháp định sang tiền điện tử nhằm gây khó khăn cho việc xác định nguồn gốc tài sản. Việc liên lạc, điều hành cũng có thể được thực hiện trên các nền tảng mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin, tạo thành những đường dây có sự phân công, tổ chức chặt chẽ.
Thực tiễn đấu tranh cho thấy thủ đoạn này ngày càng tinh vi. Trong vụ án Phó Đức Nam (tức Mr Pips) và đồng phạm, theo cáo trạng của Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội, các đối tượng đã sử dụng tài khoản ví tại doanh nghiệp trung gian thanh toán để tiếp nhận, luân chuyển tiền từ hoạt động phạm tội. Từ tháng 6/2020 đến tháng 9/2022, 232 bị hại đã chuyển vào các tài khoản ví Ngân Lượng với tổng số tiền gần 319 tỷ đồng. Vụ án cho thấy các trung gian thanh toán có thể trở thành một mắt xích trong quá trình luân chuyển, che giấu dòng tiền nếu thiếu kiểm soát và phát hiện kịp thời các giao dịch bất thường.
Tại Hải Phòng, trong tháng 8/2026, lực lượng Công an đã đấu tranh, triệt phá một đường dây liên quan đến đánh bạc, tổ chức đánh bạc và rửa tiền; khởi tố 26 bị can, trong đó 9 bị can bị khởi tố về tội rửa tiền. Các đối tượng được xác định đã thuê nhiều người đứng tên mở tài khoản ngân hàng, tiếp nhận và luân chuyển tiền, sau đó chuyển đổi sang USDT và đưa vào các ví điện tử để che giấu nguồn gốc. Cơ quan Công an đã phong tỏa 2.003 tài khoản tại 36 ngân hàng với tổng số dư hơn 3.000 tỷ đồng.
Từ thực tiễn trên, các tổ chức tín dụng, trung gian thanh toán, doanh nghiệp và người dân cần cảnh giác với những giao dịch có giá trị lớn nhưng không phù hợp với thu nhập, nghề nghiệp hoặc hoạt động kinh doanh; giao dịch được chia nhỏ, thực hiện liên tục; sử dụng nhiều tài khoản để nhận, chuyển tiền; thuê, mượn hoặc đứng tên hộ tài khoản; giao dịch tài sản số bất thường hoặc không chứng minh được nguồn gốc tài sản.
Mỗi người dân tuyệt đối không cho thuê, cho mượn, mua bán hoặc đứng tên hộ tài khoản ngân hàng, ví điện tử; không nhận, chuyển tiền thuê cho người khác khi chưa xác định rõ nguồn gốc, mục đích. Những hành vi tưởng chừng đơn giản như “cho thuê tài khoản”, “nhận tiền hộ hưởng hoa hồng” có thể khiến người tham gia trở thành mắt xích trong quá trình luân chuyển tài sản có nguồn gốc từ tội phạm và phải chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật.
Phòng, chống rửa tiền đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng Công an, các cơ quan quản lý, ngân hàng, tổ chức tài chính, doanh nghiệp và người dân. Chủ động nhận diện giao dịch bất thường, kiểm soát chặt chẽ dòng tiền, ứng dụng công nghệ trong phân tích, truy vết tài sản và kịp thời cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng sẽ góp phần ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa, bảo đảm an ninh kinh tế, trật tự, an toàn xã hội.
Hà Quyết - Phòng An ninh kinh tế
Đánh giá bài viết: