Xuất cảnh, nhập cảnh là quyền cơ bản của công dân nhưng phải được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc cập nhật, hoàn thiện hệ thống pháp luật có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời chủ động phòng ngừa, đấu tranh với các loại tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến xuất cảnh, nhập cảnh.
Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) mới nhất được trình Quốc hội ngày 20/8/2026 gồm 3 phần, 25 chương, 415 điều; so với Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung các năm 2017, 2024, 2025), dự thảo bỏ 8 điều, bổ sung 14 điều mới, sửa đổi 301 điều và giữ nguyên 100 điều. Đối với các hành vi vi phạm liên quan đến xuất cảnh, nhập cảnh, pháp luật hình sự tiếp tục quy định các chế tài nghiêm minh, đồng thời phân hóa trách nhiệm theo tính chất, mức độ, động cơ, mục đích của hành vi, tập trung tại Điều 347, Điều 348 và Điều 349.
Cụ thể, Tội vi phạm quy định về xuất cảnh, nhập cảnh; ở lại Việt Nam trái phép quy định tại Điều 347 áp dụng đối với cá nhân có hành vi qua lại biên giới quốc gia mà không làm thủ tục xuất cảnh, nhập cảnh theo quy định hoặc ở lại Việt Nam trái phép. Việc xử lý hình sự được đặt ra đối với trường hợp đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, với khung hình phạt đến 03 năm tù hoặc phạt tiền đến 50 triệu đồng.
Đối với Tội tổ chức, môi giới cho người khác xuất cảnh, nhập cảnh hoặc ở lại Việt Nam trái phép quy định tại Điều 348, pháp luật xử lý nghiêm các hành vi tổ chức, môi giới đưa người khác xuất cảnh, nhập cảnh hoặc ở lại Việt Nam trái phép, nhất là trường hợp có tính chất vụ lợi, có tổ chức, cầm đầu hoặc tham gia đường dây. Khung hình phạt cao nhất lên đến 15 năm tù, đồng thời có thể áp dụng các hình phạt bổ sung như phạt tiền, cấm hành nghề hoặc tịch thu tài sản theo quy định.
Như vậy, không chỉ người trực tiếp thực hiện hành vi đưa người qua biên giới trái phép mà những người tổ chức, trung gian, kết nối, môi giới nhằm mục đích vụ lợi cũng có thể phải chịu trách nhiệm hình sự nếu hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Đối với Tội tổ chức, môi giới cho người khác trốn đi nước ngoài hoặc ở lại nước ngoài trái phép quy định tại Điều 349, các hành vi tổ chức, môi giới cho người khác trốn ra nước ngoài hoặc ở lại nước ngoài trái phép cũng bị xử lý nghiêm, với khung hình phạt cao nhất lên đến 15 năm tù.
Chính sách pháp luật hình sự về xuất cảnh, nhập cảnh được xây dựng theo hướng nghiêm minh, xử lý đúng người, đúng hành vi, đúng tính chất, mức độ vi phạm; tập trung đấu tranh, xử lý nghiêm đối với các đối tượng chủ mưu, cầm đầu, tổ chức, môi giới, trục lợi hoặc tiếp tay cho hoạt động xuất cảnh, nhập cảnh trái phép. Đồng thời, việc xử lý cũng bảo đảm nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm, xem xét đầy đủ tính chất, mức độ hành vi và các tình tiết cụ thể của từng vụ việc.
Cùng với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, chuyển đổi số và kết nối, khai thác hiệu quả dữ liệu xuất nhập cảnh với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đang góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tạo thuận lợi cho người dân trong thực hiện các thủ tục hành chính, đồng thời hỗ trợ cơ quan chức năng chủ động phát hiện, phòng ngừa và đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật. 
Chấp hành nghiêm các quy định về xuất cảnh, nhập cảnh là trách nhiệm của mỗi công dân, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, an ninh biên giới và giữ gìn uy tín quốc gia. Để chủ động phòng ngừa vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh, Công an tỉnh Phú Thọ khuyến nghị người dân:
Một là, thực hiện đúng các quy định của pháp luật về xuất cảnh, nhập cảnh; thực hiện các thủ tục liên quan đến cấp giấy tờ xuất nhập cảnh qua Cổng Dịch vụ công hoặc ứng dụng VNeID khi thủ tục được cung cấp trực tuyến; không sử dụng giấy tờ xuất nhập cảnh giả, giấy tờ của người khác hoặc cho người khác sử dụng giấy tờ xuất nhập cảnh của mình trái quy định.
Hai là, không tham gia, tổ chức, môi giới hoặc tiếp tay cho các hoạt động xuất cảnh, nhập cảnh trái phép; không vì lợi ích trước mắt mà nhận vận chuyển, đưa đón, che giấu hoặc cung cấp phương tiện, địa điểm cho các đối tượng tổ chức đưa người xuất cảnh, nhập cảnh trái phép.
Ba là, cảnh giác trước các lời mời chào, quảng cáo trên mạng xã hội về việc “đưa người đi nước ngoài không cần thủ tục”, “đi đường mòn, lối mở”, “bao trọn gói vượt biên”, “việc nhẹ, lương cao” hoặc các hình thức đưa người ra nước ngoài không đúng quy định. Đây có thể là thủ đoạn của các đối tượng tổ chức, môi giới xuất cảnh trái phép, lừa đảo hoặc mua bán người.
Bốn là, khi phát hiện tổ chức, cá nhân có dấu hiệu tổ chức, môi giới, đưa người xuất cảnh, nhập cảnh trái phép hoặc đưa người trốn ra nước ngoài, cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an hoặc Bộ đội Biên phòng để được tiếp nhận, xác minh và xử lý theo quy định của pháp luật.
Mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu, chấp hành đúng các quy định của pháp luật về xuất cảnh, nhập cảnh; lựa chọn con đường xuất cảnh hợp pháp, an toàn; không để sự thiếu hiểu biết hoặc lợi ích trước mắt trở thành nguyên nhân dẫn đến vi phạm pháp luật.
Thuỳ Dương - Phòng Quản lý xuất nhập cảnh
Đánh giá bài viết: