Dự thảo Luật An ninh dữ liệu là một trong những dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo, được đưa ra lấy ý kiến tại kỳ họp Quốc hội. Việc xây dựng dự thảo Luật thể hiện quyết tâm hoàn thiện hành lang pháp lý về bảo vệ an ninh dữ liệu, góp phần bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh.
Dự thảo Luật An ninh dữ liệu gồm 06 chương, 29 điều, quy định toàn diện từ những nguyên tắc chung đến các cơ chế bảo vệ cụ thể, nguồn lực bảo đảm và trách nhiệm quản lý nhà nước về an ninh dữ liệu. Trong đó, các nội dung trọng tâm tập trung vào việc phân định rõ phạm vi điều chỉnh; quản lý an ninh dữ liệu theo cấp độ rủi ro; bảo vệ dữ liệu xuyên suốt vòng đời; chủ động phòng ngừa, ứng phó sự cố; đồng thời thúc đẩy phát triển công nghệ, hạ tầng và nguồn nhân lực phục vụ công tác bảo đảm an ninh dữ liệu.
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo Luật là việc phân định rõ mối quan hệ với các quy định pháp luật có liên quan. Theo đó, nguyên tắc, điều kiện xử lý dữ liệu cá nhân và quyền của chủ thể dữ liệu cá nhân được thực hiện theo pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân; hoạt động xây dựng, quản trị, khai thác, chia sẻ, phân loại dữ liệu theo tính chất quan trọng được điều chỉnh bởi pháp luật về dữ liệu; việc bảo vệ an ninh mạng đối với hệ thống thông tin thực hiện theo pháp luật về an ninh mạng. Riêng hoạt động bảo vệ an ninh của dữ liệu trong suốt vòng đời được điều chỉnh theo Luật An ninh dữ liệu.
Bên cạnh đó, dự thảo Luật quy định việc quản lý an ninh dữ liệu theo cấp độ rủi ro, thay vì áp dụng một hệ thống nghĩa vụ chung cho tất cả các loại dữ liệu. Theo hướng tiếp cận này, trách nhiệm và yêu cầu bảo vệ được phân hóa căn cứ vào mức độ rủi ro thực tế mà hoạt động xử lý dữ liệu có thể gây ra. Cụ thể, dự thảo Luật xác định 05 cấp độ rủi ro an ninh dữ liệu, từ cấp độ 1 (thấp nhất) đến cấp độ 5 (cao nhất), trên cơ sở đánh giá khả năng xảy ra sự cố và mức độ thiệt hại có thể ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Dự thảo Luật cũng xác định việc bảo vệ an ninh dữ liệu phải được thực hiện xuyên suốt toàn bộ vòng đời, từ thu thập, lưu trữ, xử lý, truyền đưa đến tiêu hủy. Đối với hoạt động chuyển dữ liệu, xử lý dữ liệu xuyên biên giới, dự thảo đặt ra cơ chế kiểm soát chặt chẽ, có sự phân hóa theo cấp độ rủi ro. Theo đó, mức độ yêu cầu bảo vệ và kiểm soát được tăng cường tương ứng với mức độ rủi ro của dữ liệu, góp phần bảo vệ chủ quyền dữ liệu quốc gia.
Một nội dung quan trọng khác là định hướng chủ động phòng ngừa, giám sát và ứng phó với các sự cố an ninh dữ liệu. Dự thảo Luật hướng tới thiết lập các công cụ cần thiết để Nhà nước có thể phát hiện, xử lý kịp thời những sự cố nghiêm trọng, đồng thời quy định chặt chẽ về phạm vi, điều kiện áp dụng các biện pháp bảo vệ, bảo đảm không xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, dự thảo Luật cũng đề cập đến yêu cầu bảo đảm an ninh dữ liệu trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo. Theo đó, tổ chức, cá nhân nghiên cứu, phát triển, triển khai công nghệ mới hoặc hệ thống trí tuệ nhân tạo có hoạt động xử lý dữ liệu thuộc mức độ rủi ro cao có trách nhiệm tích hợp các biện pháp bảo vệ an ninh ngay từ khâu thiết kế; bảo đảm nguồn gốc hợp pháp và tính toàn vẹn của dữ liệu được sử dụng.
Đáng chú ý, trách nhiệm bảo đảm an ninh dữ liệu được mở rộng trong toàn bộ chuỗi cung ứng sản phẩm, dịch vụ dữ liệu, không chỉ giới hạn trong phạm vi nội bộ của từng tổ chức. Chủ quản dữ liệu có trách nhiệm đánh giá rủi ro, kiểm soát phạm vi tiếp cận dữ liệu của bên cung cấp sản phẩm, dịch vụ trước khi thiết lập kết nối; xác định rõ nghĩa vụ bảo mật và trách nhiệm xử lý khi xảy ra sự cố rò rỉ dữ liệu trong hợp đồng; đồng thời thường xuyên giám sát, kịp thời thu hồi quyền tiếp cận khi phát hiện nguy cơ mất an ninh dữ liệu.
Ngoài các quy định về bảo vệ và kiểm soát, dự thảo Luật còn đề cập đến chính sách của Nhà nước trong thúc đẩy phát triển hạ tầng, công nghệ và nguồn nhân lực về an ninh dữ liệu. Đây là cơ sở quan trọng nhằm huy động, phát huy các nguồn lực trong nước, nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ, từng bước hình thành nền tảng vững chắc phục vụ công tác bảo đảm an ninh dữ liệu trong tình hình mới.
Có thể thấy, trong bối cảnh dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời tiềm ẩn nhiều nguy cơ bị xâm phạm, khai thác trái phép và sử dụng vào các mục đích vi phạm pháp luật, việc hoàn thiện hành lang pháp lý về an ninh dữ liệu có ý nghĩa hết sức cần thiết. Những nội dung trọng tâm của dự thảo Luật An ninh dữ liệu không chỉ hướng tới tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong bảo vệ dữ liệu mà còn góp phần bảo vệ chủ quyền dữ liệu quốc gia, tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi số an toàn, bền vững trong giai đoạn mới.
Phạm Sơn - Công an xã Yên Trị
Đánh giá bài viết: