Sự phát triển nhanh của thương mại điện tử và mạng xã hội tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động mua bán hàng hóa, song cũng đang bị các đối tượng lợi dụng để kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Với phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, các hành vi vi phạm không chỉ gây thiệt hại cho người tiêu dùng, doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh lành mạnh.
Nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi
Các đối tượng thường sử dụng Facebook, TikTok, YouTube, các sàn thương mại điện tử và nền tảng trực tuyến khác để lập tài khoản, gian hàng hoặc website nhằm quảng cáo, livestream, chào bán và giao dịch hàng hóa vi phạm.
Để tạo lòng tin, các đối tượng có thể sử dụng hình ảnh, video của sản phẩm chính hãng, thông tin của thương hiệu uy tín để quảng cáo, trong khi hàng hóa thực tế là hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng hoặc không đúng với nội dung giới thiệu.
Hoạt động livestream bán hàng được sử dụng phổ biến do khả năng tiếp cận số lượng lớn người mua trong thời gian ngắn. Các đối tượng thường đưa ra mức giá thấp bất thường, kèm theo những lời quảng cáo như “giảm giá sốc”, “xả kho”, “thanh lý”, “hàng chính hãng giá rẻ” để tạo tâm lý ham rẻ, thúc đẩy người tiêu dùng nhanh chóng đặt hàng.
Đối với hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, các đối tượng có thể sử dụng trái phép nhãn hiệu, logo, bao bì, kiểu dáng của các thương hiệu nổi tiếng và quảng cáo là hàng chính hãng, “hàng loại 1”, “hàng xuất dư”, “hàng tuồn” nhằm đánh lừa người tiêu dùng.
Để che giấu hoạt động, các đối tượng thường xuyên thay đổi tài khoản, số điện thoại, địa chỉ giao hàng; sử dụng tài khoản của người khác để nhận tiền hoặc không công khai địa điểm kinh doanh. Hàng hóa có thể được tập kết tại nhà riêng, kho thuê hoặc địa điểm kín đáo và chỉ đóng gói, vận chuyển khi phát sinh đơn hàng.
Có thể bị xử lý hành chính hoặc hình sự
Theo quy định của pháp luật, tùy tính chất, mức độ và hậu quả, hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, tịch thu tang vật, buộc tiêu hủy hàng hóa vi phạm và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp.
Trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người thực hiện hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội sản xuất, buôn bán hàng giả theo Điều 192 Bộ luật Hình sự. Mức hình phạt được áp dụng tùy thuộc vào tính chất, quy mô, giá trị hàng giả, số tiền thu lợi bất chính và hậu quả do hành vi phạm tội gây ra.
Đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ, nếu đủ điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm có thể bị xử lý về Tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp theo Điều 226 Bộ luật Hình sự.
Chủ động phòng ngừa, không tiếp tay cho vi phạm
Để tự bảo vệ quyền lợi, người dân cần kiểm tra kỹ thông tin người bán và sản phẩm trước khi giao dịch; ưu tiên lựa chọn cửa hàng, doanh nghiệp hoặc gian hàng chính thức. Không nên chỉ căn cứ vào lượt thích, lượt theo dõi, bình luận hay đánh giá trên mạng xã hội để xác định chất lượng và nguồn gốc hàng hóa.
Khi mua các sản phẩm có giá trị cao, cần kiểm tra kỹ nhãn hàng hóa, nguồn gốc, xuất xứ, thông tin nhà sản xuất, nhà nhập khẩu và các dấu hiệu nhận biết sản phẩm chính hãng. Người dân cũng không cung cấp thông tin cá nhân, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc mã OTP cho các tài khoản không rõ danh tính.
Khi phát hiện hàng hóa, tài khoản, gian hàng hoặc hoạt động kinh doanh có dấu hiệu vi phạm, cần lưu giữ hình ảnh, tin nhắn, thông tin tài khoản, hóa đơn và các tài liệu liên quan để cung cấp cho Cơ quan Công an hoặc cơ quan chức năng có thẩm quyền xác minh, xử lý.
Mỗi người dân cần nâng cao ý thức cảnh giác, chủ động kiểm tra thông tin trước khi mua hàng và không tham gia, tiếp tay cho hoạt động kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng.
Phương Anh - Phòng Cảnh sát kinh tế
Đánh giá bài viết: