Luật Thi hành án hình sự năm 2025 đã bổ sung nhiều quy định mới nhằm bảo đảm tốt hơn quyền con người trong quá trình thi hành án. Trong đó, lần đầu tiên pháp luật ghi nhận quyền của phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể cho người thân thích khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định. Đây là điểm mới có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa tính nghiêm minh của pháp luật và chính sách khoan hồng, nhân đạo của Nhà nước.
Quyền mới của phạm nhân.
- Tại điểm b khoản 1 Điều 23 Luật Thi hành án hình sự năm 2025, pháp luật quy định phạm nhân có quyền: “Được hiến mô, bộ phận cơ thể; được hưởng chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật về hiến mô, bộ phận cơ thể người.”
- Quy định này thể hiện rõ quan điểm của Nhà nước Việt Nam: mặc dù đang chấp hành án phạt tù, phạm nhân vẫn được tôn trọng các quyền con người, quyền công dân theo quy định của Hiến pháp và pháp luật khi không bị pháp luật hạn chế.
- Điều kiện thực hiện rất chặt chẽ. Không phải mọi phạm nhân đều được hiến mô, bộ phận cơ thể. Điều 53 Luật Thi hành án hình sự năm 2025 quy định chỉ được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
“Phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể khi bảo đảm đủ các điều kiện sau:
a) Tự nguyện hiến mô, bộ phận cơ thể;
b) Hiến mô, bộ phận cơ thể cho người thân thích của phạm nhân;
c) Đủ điều kiện sức khỏe để hiến mô, bộ phận cơ thể và bảo đảm sức khỏe để tiếp tục chấp hành án sau khi hiến mô, bộ phận cơ thể;
d) Tự chịu các chi phí hiến mô, bộ phận cơ thể và chăm sóc sức khỏe bản thân sau khi hiến mô, bộ phận cơ thể;
đ) Là người bị kết án về tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng thuộc trường hợp phạm tội lần đầu và thời gian chấp hành án còn lại dưới 03 năm.”
Các điều kiện này vừa bảo đảm tính nhân văn, vừa phòng ngừa việc lợi dụng chính sách để mua bán, ép buộc hoặc trục lợi từ việc hiến mô, bộ phận cơ thể.
Quy định mới về việc phạm nhân được hiến mô, tạng cho người thân thmang ý nghĩa:
Khẳng định quyền con người luôn được pháp luật Việt Nam tôn trọng.
Tạo cơ hội để phạm nhân thể hiện trách nhiệm với gia đình và người thân.
Góp phần cứu sống những người thân đang mắc bệnh hiểm nghèo.
Khuyến khích sự hướng thiện, ý thức trách nhiệm và quyết tâm cải tạo của phạm nhân.
Thể hiện chính sách thi hành án hình sự kết hợp giữa nghiêm minh của pháp luật và tính khoan hồng, nhân đạo của Nhà nước.
* Luật Thi hành án hình sự năm 2025 không chỉ bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật mà còn khẳng định tinh thần nhân đạo, tôn trọng quyền con người và khuyến khích sự hướng thiện trong quá trình cải tạo phạm nhân.
Nguyễn Duy - Trại tạm giam số 2
Đánh giá bài viết: