Ngày 19/6/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú số 128/2025/QH15. Luật chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.
Nhằm chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, người dân cần nắm rõ 5 nội dung cốt lõi sau:
1. Luật hóa, tăng cường quản lý người bị cấm đi khỏi nơi cư trú
- Cơ quan quản lý: Công an cấp xã nơi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú cư trú có trách nhiệm trực tiếp theo dõi, giám sát, quản lý theo quy định.
- Nghĩa vụ của người bị áp dụng biện pháp: Phải làm giấy cam đoan, thực hiện việc trình diện theo quy định và không được tự ý rời khỏi nơi cư trú khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
- Xử lý vi phạm: Trường hợp người bị cấm đi khỏi nơi cư trú cố tình trốn tránh hoặc vi phạm nghĩa vụ theo quy định, cơ quan có thẩm quyền có thể áp dụng biện pháp ngăn chặn khác theo quy định của pháp luật.
2. Tăng cường ứng dụng công nghệ, dữ liệu căn cước trong quản lý
- Thu thập thông tin sinh trắc học: Cơ sở giam giữ thực hiện việc lập danh bản, chỉ bản, cập nhật, lưu trữ thông tin theo quy định; đồng thời thu thập thông tin sinh trắc học, gồm mống mắt, ADN, giọng nói của người bị tạm giữ, tạm giam để phục vụ quản lý và chia sẻ với cơ quan quản lý căn cước cập nhật, điều chỉnh vào Cơ sở dữ liệu căn cước trong trường hợp thông tin chưa có trên hệ thống.
- Ứng dụng VNeID: Thân nhân của người bị tạm giữ, tạm giam khi đến thăm gặp có thể sử dụng thông tin được tích hợp trên tài khoản định danh điện tử VNeID để xác thực thông tin, mối quan hệ theo quy định, góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính.
3. Đổi mới chế độ thăm gặp, nhận quà
- Chế độ thăm gặp: Mỗi lần thăm gặp người bị tạm giữ, tạm giam, số lượng thân nhân được thăm gặp tối đa 03 người, theo quy định.
- Định lượng quà gửi: Người bị tạm giam được nhận quà tối đa 03 lần/tháng. Trọng lượng quà không quá 05 kg/lần; trường hợp gửi gộp một lần cho cả tháng thì không quá 07 kg. Đối với đồ ăn, uống, lượng gửi không được vượt quá mức quy định.
4. Đề cao tính nhân đạo, bảo vệ đối tượng yếu thế
- Người dưới 18 tuổi: Được bố trí giam giữ riêng. Chỉ trong trường hợp đặc biệt, cần thiết để bảo đảm an toàn cho người dưới 18 tuổi mới bố trí giam giữ chung với người từ đủ 18 tuổi trở lên theo quy định.
- Bảo đảm phù hợp về giới: Luật bổ sung quy định về việc bố trí buồng giam riêng đối với một số trường hợp đặc biệt về giới tính, bên cạnh các trường hợp người đồng tính, người chuyển giới theo quy định tại khoản 4 Điều 16 Luật số 128/2025/QH15.
- Mở rộng quyền tiếp xúc: Người bị tạm giữ, tạm giam được tiếp xúc với đại diện cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan và tổ chức nhân đạo theo quy định của pháp luật, góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người bị giam giữ.
5. Tăng cường kiểm sát, giám sát, khiếu nại, tố cáo
Luật quy định Viện kiểm sát thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong công tác quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú.
Người bị tạm giữ, người bị tạm giam, người bị cấm đi khỏi nơi cư trú và cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan có quyền khiếu nại đối với quyết định, hành vi trái pháp luật xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình theo quy định.
Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú số 128/2025/QH15 được ban hành nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý về quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam và các biện pháp ngăn chặn, đồng thời bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người bị áp dụng biện pháp ngăn chặn. Việc chủ động tìm hiểu, nắm vững và chấp hành đúng các quy định của pháp luật không chỉ góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mỗi cá nhân mà còn nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật trong xã hội.
Xuân Trường - Phòng An ninh điều tra
Đánh giá bài viết: