Từ ngày 05/10/2026, Nghị định số 328/2026/NĐ-CP ngày 19/8/2026 của Chính phủ quy định phòng, chống tin giả, tin sai sự thật chính thức có hiệu lực. Nghị định quy định về phân loại tin giả, tin sai sự thật; nguyên tắc, trách nhiệm trong phòng, chống tin giả; quy trình xử lý và một số biện pháp phòng, chống tin giả, tin sai sự thật. Những quy định mới đặt ra yêu cầu mỗi người dân cần thận trọng hơn khi tiếp nhận, đăng tải, bình luận và chia sẻ thông tin trên không gian mạng.
Không phải cứ thông tin chưa kiểm chứng là tin giả
Nghị định số 328/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định việc phân loại tin giả, tin sai sự thật theo mức độ nguy hại, từ những thông tin có thể tác động nghiêm trọng, trên diện rộng đến an ninh quốc gia, quốc phòng, đối ngoại, trật tự, an toàn xã hội, đến những thông tin xâm hại uy tín, danh dự, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Nghị định cũng phân loại thông tin theo pháp luật về tiếp cận thông tin, gồm thông tin không được tiếp cận, được tiếp cận có điều kiện và được tiếp cận. Vì vậy, không nên đồng nhất mọi thông tin chưa được kiểm chứng với tin giả, tin sai sự thật. Tuy nhiên, khi chưa rõ nguồn gốc, chưa xác định tính chính xác, người dùng mạng xã hội không nên vội khẳng định là đúng để đăng tải, chia sẻ rộng rãi.
Từ phát hiện đến kiểm chứng, xác minh và xử lý
Nghị định 328/2026/NĐ-CP thiết lập một quy trình xử lý tương đối rõ đối với thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật. Thông tin có thể được phát hiện thông qua hoạt động giám sát của cơ quan chức năng hoặc từ tin báo, tố giác, phản ánh của cá nhân, cơ quan, tổ chức.
Sau khi tiếp nhận, cơ quan có thẩm quyền tiến hành kiểm chứng, xác minh, làm rõ. Kết quả có thể xác định thông tin là tin giả, tin sai sự thật; xác định thông tin không phải là tin giả, tin sai sự thật; hoặc trường hợp chưa có điều kiện để xác thực. Nếu trong quá trình xác minh phát hiện dấu hiệu tội phạm thì thông tin, vụ việc được chuyển cho cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng theo quy định.
Người dân có thể phản ánh tin giả bằng nhiều hình thức
Nghị định 328/2026/NĐ-CP không chỉ quy định trách nhiệm của cơ quan nhà nước mà còn đề cao vai trò của người dân trong việc phát hiện, phản ánh thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật.
Khi phát hiện một nội dung đáng ngờ, người dân có thể báo tin, tố giác, phản ánh thông qua các hình thức như liên hệ trực tiếp, đường dây nóng, cổng thông tin điện tử của cơ quan có thẩm quyền, ứng dụng VNeID hoặc gửi văn bản theo quy định. Cơ quan chức năng có trách nhiệm tiếp nhận và xử lý nguồn tin theo thẩm quyền.
Quy định này đặc biệt có ý nghĩa trong thực tế khi một thông tin sai lệch có thể được lan truyền với tốc độ rất nhanh. Thay vì tranh cãi, bình luận hoặc tiếp tục chia sẻ một nội dung chưa rõ đúng – sai, người dân có thể chủ động phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền để được kiểm chứng, xử lý.
Đặc biệt cảnh giác với hình ảnh, video và nội dung do AI tạo ra
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đang khiến việc nhận biết thông tin thật – giả trở nên khó khăn hơn. Hình ảnh, video, giọng nói hoặc nội dung được tạo dựng, chỉnh sửa bằng công nghệ có thể khiến người xem tin rằng đó là một sự việc có thật.
Vì vậy, khi gặp những nội dung gây sốc, đặc biệt là thông tin liên quan đến vụ án, tai nạn, thiên tai, dịch bệnh, chính sách mới, người nổi tiếng hoặc cơ quan nhà nước, người dân cần kiểm tra nguồn phát tán, thời điểm đăng tải, đối chiếu với các kênh thông tin chính thống và không nên chỉ dựa vào hình ảnh, video để khẳng định tính xác thực.
Để hạn chế nguy cơ vô tình tiếp tay cho tin giả, tin sai sự thật, Công an tỉnh Phú Thọ khuyến cáo mỗi người dân nên hình thành thói quen “3 kiểm tra” trước khi bấm nút chia sẻ:
Một là, kiểm tra nguồn: Thông tin do cơ quan, tổ chức nào cung cấp? Có phải nguồn chính thức hay chỉ là tài khoản, hội nhóm không rõ danh tính?
Hai là, kiểm tra nội dung: Hình ảnh, video, thời gian, địa điểm có được xác định rõ hay đã bị cắt ghép, chỉnh sửa hoặc lấy từ một sự việc khác?
Ba là, kiểm tra tác động: Việc đăng tải, chia sẻ thông tin có thể gây hoang mang, ảnh hưởng danh dự, uy tín, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác hoặc gây mất an ninh, trật tự hay không?
Nghị định 328/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 05/10/2026, góp phần hoàn thiện cơ chế phòng ngừa, phát hiện, kiểm chứng và xử lý tin giả, tin sai sự thật trên không gian mạng. Đối với mỗi người dân, cách phòng ngừa thiết thực nhất vẫn là không vội tin, không vội chia sẻ và chủ động kiểm chứng thông tin trước khi lan truyền. Một thao tác “chia sẻ” chỉ mất vài giây, nhưng thông tin sai sự thật có thể gây hậu quả lâu dài cho cá nhân, tổ chức và cộng đồng.
CTV - Phòng An ninh điều tra
Đánh giá bài viết: