Sáng 26/10/2026, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Chính phủ trình Quốc hội dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ và Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Dự thảo đề xuất nhiều nội dung nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH), đẩy mạnh phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời đề cao trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu và các cơ sở trong bảo đảm an toàn PCCC. Trong đó, có một số điểm mới đáng chú ý sau:
1. Đề xuất bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC
Theo khoản 4 Điều 18 của dự thảo, công trình, hạng mục công trình, phương tiện giao thông chỉ được đưa vào khai thác, sử dụng sau khi đã được nghiệm thu về PCCC theo quy định. Trước khi đưa vào hoạt động, chủ đầu tư thực hiện khai báo kết quả nghiệm thu trên Cơ sở dữ liệu về PCCC, CNCH và truyền tin báo cháy hoặc thông báo cho cơ quan quản lý chuyên ngành theo quy định tại Nghị định số 105/2025/NĐ-CP.
Việc đề xuất bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC không đồng nghĩa với việc giảm nhẹ các yêu cầu bảo đảm an toàn. Chủ đầu tư phải tổ chức nghiệm thu theo quy định và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả thực hiện. Cùng với đó, các yêu cầu về PCCC trong quá trình thẩm định thiết kế, thi công và nghiệm thu vẫn phải được tuân thủ; việc khai báo thông tin trên hệ thống dữ liệu góp phần tăng tính minh bạch, phục vụ công tác quản lý và kiểm tra sau này.
Những điểm mới sửa đổi của dự án Luật PCCC
2. Tăng cường hậu kiểm, đề cao trách nhiệm của chủ đầu tư và cơ sở
Dự thảo sửa đổi điểm a khoản 2 Điều 11 về nội dung kiểm tra PCCC, trong đó bổ sung việc kiểm tra chấp hành quy định về thẩm định thiết kế và nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện. Đồng thời, hành vi “nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy không đúng quy định” được đề xuất bổ sung vào danh mục hành vi bị nghiêm cấm tại khoản 5 Điều 14.
Trên cơ sở phân loại cơ sở theo mức độ rủi ro, cơ quan quản lý sẽ tập trung nguồn lực kiểm tra các công trình, cơ sở có nguy cơ cháy, nổ cao, đồng thời hạn chế những hoạt động kiểm tra không cần thiết đối với các cơ sở có nguy cơ thấp.
Quy định này hướng tới nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu và người đứng đầu cơ sở trong việc tuân thủ các yêu cầu về PCCC từ khâu thẩm định thiết kế đến nghiệm thu, đưa công trình vào sử dụng. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, sử dụng hợp lý nguồn lực kiểm tra và phòng ngừa nguy cơ cháy, nổ ngay từ cơ sở.
Cán bộ Cảnh sát PCCC hướng dẫn cơ sở kinh doanh sử dụng bình chữa cháy
3. Đề xuất đơn giản hóa thủ tục phục hồi hoạt động sau đình chỉ
Theo khoản 7 Điều 55 của dự thảo, đối với cơ sở, phương tiện giao thông, hộ gia đình bị đình chỉ hoạt động do vi phạm quy định về PCCC, sau khi khắc phục các vi phạm, người đứng đầu cơ sở, chủ phương tiện, chủ hộ gia đình được đưa vào hoạt động trở lại theo quy định mà không phải đề nghị người có thẩm quyền xem xét, quyết định phục hồi hoạt động. Đồng thời, các chủ thể này phải chịu trách nhiệm về kết quả khắc phục, báo cáo bằng văn bản gửi cơ quan quản lý trực tiếp về PCCC và CNCH, cũng như duy trì các giải pháp kỹ thuật đã áp dụng trong suốt quá trình hoạt động.
Theo quy định hiện hành, việc phục hồi hoạt động sau đình chỉ phải thực hiện theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định. Đề xuất sửa đổi theo hướng giảm thủ tục hành chính, tạo điều kiện để cơ sở sớm hoạt động trở lại sau khi đã khắc phục vi phạm, đồng thời gắn việc phục hồi hoạt động với trách nhiệm duy trì các điều kiện an toàn PCCC. Điều này đòi hỏi các chủ thể không chỉ khắc phục vi phạm tại thời điểm đưa cơ sở vào hoạt động trở lại mà còn phải bảo đảm các giải pháp an toàn được duy trì liên tục trong quá trình vận hành.
4. Đề xuất bỏ thủ tục cấp phép trước khi lưu thông đối với một số sản phẩm PCCC và CNCH
Theo Điều 44 của dự thảo, phương tiện PCCC và CNCH, vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy được quản lý theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.
Đối với phương tiện có kết quả đánh giá sự phù hợp của tổ chức đủ điều kiện, dự thảo đề xuất cơ chế miễn công bố hợp quy, miễn kiểm tra chất lượng khi nhập khẩu theo quy định; tuy nhiên, tổ chức, cá nhân vẫn phải kê khai thông tin trước khi đưa sản phẩm ra lưu thông theo quy định của Chính phủ để phục vụ công tác truy xuất nguồn gốc và hậu kiểm. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm, hàng hóa do mình sản xuất, nhập khẩu hoặc kinh doanh. Hồ sơ đề nghị cấp phép đã được tiếp nhận nhưng chưa giải quyết xong sẽ được xử lý theo quy định chuyển tiếp tại khoản 2 Điều 3 của dự thảo.
Việc điều chỉnh theo hướng này nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí lưu kho, lưu bãi và rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường. Đồng thời, cơ chế kê khai thông tin, truy xuất nguồn gốc và hậu kiểm tiếp tục được chú trọng, bảo đảm trách nhiệm của doanh nghiệp đối với chất lượng sản phẩm PCCC và CNCH cung cấp cho thị trường.
Những nội dung được đề xuất sửa đổi, bổ sung trong dự thảo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ hướng tới tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn, hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Tuy nhiên, việc đơn giản hóa thủ tục không đồng nghĩa với giảm yêu cầu bảo đảm an toàn PCCC. Trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu, người đứng đầu cơ sở và doanh nghiệp cần được thực hiện nghiêm túc, gắn với hoạt động kiểm tra, giám sát của cơ quan có thẩm quyền. Theo nội dung dự thảo, Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/3/2027.
Văn Hảo – Đội Chữa cháy và CNCH khu vực Đền Hùng
Đánh giá bài viết: