Corticoid là nhóm thuốc có hiệu quả cao trong điều trị nhiều bệnh lý như hen phế quản, dị ứng, bệnh da liễu, bệnh cơ xương khớp và các bệnh tự miễn. Tuy nhiên, việc tự ý sử dụng hoặc lạm dụng thuốc trong thời gian dài có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm, trong đó phổ biến là hội chứng Cushing do thuốc. Các bác sĩ khuyến cáo người dân chỉ sử dụng corticoid theo chỉ định và hướng dẫn của cơ sở y tế để bảo đảm an toàn cho sức khỏe.
Hội chứng Cushing do thuốc là gì?
Hội chứng Cushing là tình trạng cơ thể phải tiếp xúc với lượng hormone cortisol quá cao trong thời gian dài. Nguyên nhân thường gặp nhất là sử dụng các thuốc chứa corticoid với liều cao hoặc kéo dài không đúng chỉ định của bác sĩ. Một số hoạt chất corticoid thường gặp gồm: Prednisolon, Methylprednisolon, Dexamethason, Betamethason, Hydrocortison...
Không chỉ có trong thuốc uống, corticoid còn có thể xuất hiện trong nhiều dạng bào chế khác như thuốc tiêm, thuốc bôi ngoài da, thuốc nhỏ mắt, thuốc xịt mũi, thuốc hít điều trị hen phế quản và thậm chí có trong một số loại thuốc đông y, thuốc nam hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc.
Dấu hiệu nhận biết hội chứng Cushing do lạm dụng corticoid
Người sử dụng corticoid kéo dài có thể xuất hiện các biểu hiện đặc trưng như:
Mặt tròn, đỏ, đầy đặn (còn gọi là "mặt trăng tròn").
Tăng cân nhanh, mỡ tập trung nhiều ở bụng, cổ, gáy và vai; trong khi tay chân teo nhỏ, yếu cơ.
Da mỏng, dễ bầm tím, vết thương lâu lành.
Xuất hiện các vết rạn da màu tím ở bụng, đùi hoặc cánh tay.
Tăng huyết áp, tăng đường huyết.
Loãng xương, đau nhức xương khớp, dễ gãy xương.
Suy giảm sức đề kháng, dễ mắc các bệnh nhiễm trùng.
Mất ngủ, thay đổi tâm trạng, lo âu, trầm cảm hoặc dễ kích thích.
Những biến chứng nguy hiểm
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, hội chứng Cushing do lạm dụng corticoid có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, loãng xương nặng, gãy xương bệnh lý, suy giảm miễn dịch, loét dạ dày - tá tràng, xuất huyết tiêu hóa. Đặc biệt, việc tự ý ngừng corticoid sau thời gian dài sử dụng có thể gây suy tuyến thượng thận cấp, là tình trạng cấp cứu, đe dọa tính mạng.
Làm gì để phòng tránh?
Để phòng tránh những hậu quả đáng tiếc, người dân cần tuyệt đối tuân thủ chỉ định của bác sĩ khi sử dụng corticoid; dùng đúng liều lượng, thời gian điều trị; không tự ý mua thuốc giảm đau, thuốc chống dị ứng hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc. Đồng thời, cần đọc kỹ thành phần thuốc trước khi sử dụng, không tự ý tăng, giảm liều hoặc ngừng thuốc đột ngột. Trường hợp phải điều trị corticoid kéo dài, người bệnh nên khám định kỳ để được theo dõi và phát hiện sớm các biến chứng.
Corticoid là nhóm thuốc có giá trị lớn trong điều trị nếu được sử dụng đúng cách. Ngược lại, việc lạm dụng hoặc sử dụng không đúng hướng dẫn có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ hội chứng Cushing hoặc có biểu hiện bất thường trong quá trình sử dụng thuốc, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, tư vấn và điều trị kịp thời.
CTV Bệnh viện Công an tỉnh
Đánh giá bài viết: