Nhiều vụ cháy gây hậu quả nghiêm trọng xảy ra vào ban đêm, khi các thành viên trong gia đình đang ngủ say, không kịp phát hiện nguy hiểm để thoát nạn. Với ưu điểm nhỏ gọn, dễ lắp đặt, chi phí phù hợp và khả năng cảnh báo sớm, thiết bị báo cháy độc lập là giải pháp thiết thực mà mỗi gia đình nên quan tâm, chủ động trang bị, nhất là đối với nhà ở nhiều tầng, nhà có nhiều phòng ngủ và nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh.
Phát hiện cháy sớm – thêm thời gian để thoát nạn
Theo thống kê, năm 2025, toàn quốc xảy ra 3.060 vụ cháy, làm 90 người chết, 93 người bị thương. Trong 6 tháng đầu năm 2026, cả nước tiếp tục xảy ra 1.502 vụ cháy, trong đó có 208 vụ cháy nhà dân. Đặc biệt, vụ cháy tại phố Thụy Khuê, Hà Nội, ngày 16/9/2026 làm 5 người tử vong tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ mất an toàn phòng cháy, chữa cháy tại các hộ gia đình.
Cháy xảy ra vào ban đêm là tình huống đặc biệt nguy hiểm. Khi các thành viên đang ngủ, đám cháy có thể phát sinh và âm thầm phát triển mà không được phát hiện kịp thời. Trong khi đó, khói và khí độc có thể nhanh chóng lan qua cầu thang, hành lang, xâm nhập phòng ngủ, cản trở tầm nhìn và gây khó khăn cho việc thoát nạn. Khi phát hiện sự cố, lối thoát hiểm có thể đã bị khói, lửa bao trùm.
Thực tế đó cho thấy, bên cạnh việc chủ động phòng ngừa các nguy cơ gây cháy, mỗi gia đình cần có giải pháp phát hiện và cảnh báo ngay từ khi đám cháy mới phát sinh. Thiết bị báo cháy độc lập là một trong những giải pháp đơn giản, thiết thực, giúp phát tín hiệu cảnh báo tại chỗ, đánh thức các thành viên và tạo thêm thời gian để tổ chức thoát nạn.
Chủ động trang bị thiết bị báo cháy độc lập – thêm một lớp bảo vệ an toàn cho mỗi gia đình Giải pháp cảnh báo sớm phù hợp với nhiều hộ gia đình
Khác với hệ thống báo cháy tự động sử dụng tủ trung tâm, thiết bị báo cháy độc lập thường tích hợp cảm biến, nguồn điện và bộ phận phát tín hiệu cảnh báo trong cùng một thiết bị, không cần kết nối với tủ trung tâm. Nhiều sản phẩm sử dụng pin, có thể lắp đặt tại nhà đang sử dụng mà không cần cải tạo công trình hoặc triển khai hệ thống dây dẫn phức tạp.
Đáng chú ý, một số thiết bị có chức năng liên động không dây, cho phép các đầu báo kết nối với nhau và đồng thời phát tín hiệu cảnh báo khi một thiết bị phát hiện cháy. Chẳng hạn, khi xảy ra cháy tại tầng một, các thiết bị được lắp đặt ở tầng trên cũng có thể phát tín hiệu, giúp người đang ngủ trong phòng kín kịp thời nhận biết nguy hiểm. Đây là giải pháp đáng quan tâm đối với nhà nhiều tầng, nhà có nhiều phòng ngủ hoặc không gian sinh hoạt bị chia cắt.
Tùy theo nhu cầu và đặc điểm công trình, người dân có thể lựa chọn thiết bị có thêm chức năng kết nối với chuông, đèn cảnh báo, nút nhấn báo cháy hoặc truyền tín hiệu cảnh báo ra bên ngoài. Tuy nhiên, yêu cầu quan trọng nhất là bảo đảm tín hiệu cảnh báo được phát ra kịp thời, đủ lớn để những người đang ở trong nhà, đặc biệt là người đang ngủ, có thể nhận biết.
Lắp đặt đúng vị trí để thiết bị phát huy hiệu quả
Để thiết bị hoạt động hiệu quả, người dân cần khảo sát đặc điểm kiến trúc, xác định các khu vực cần được bảo vệ, ưu tiên phòng ngủ, hành lang, cầu thang và khu vực trên đường thoát nạn. Đối với nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh, cần chú ý khu vực để xe, nơi chứa hàng hóa, khu vực có nhiều thiết bị điện, nguồn nhiệt hoặc vật liệu dễ cháy.
Việc lựa chọn đầu báo cần phù hợp với môi trường sử dụng. Đầu báo khói thích hợp lắp đặt tại phòng ngủ, hành lang, cầu thang và các khu vực có nguy cơ phát sinh khói. Tại khu vực bếp hoặc nơi thường xuyên có khói, hơi nước trong quá trình sinh hoạt, người dân có thể cân nhắc sử dụng đầu báo nhiệt phù hợp nhằm hạn chế tình trạng báo động không cần thiết.
Đầu báo khói thường được ưu tiên lắp đặt trên trần nhà, tại vị trí thông thoáng, có khả năng phát hiện khói sớm; tránh lắp quá gần cửa thổi gió điều hòa, quạt thông gió hoặc những vị trí có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận khói của cảm biến. Trường hợp lắp đặt trên tường, phải tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng và hướng dẫn của nhà sản xuất đối với từng loại thiết bị.
(Ảnh minh họa 2: Sơ đồ minh họa vị trí lắp đặt thiết bị báo cháy độc lập trong nhà).
Đối với nhà nhiều tầng, nên ưu tiên sử dụng thiết bị có chức năng liên động không dây để bảo đảm tín hiệu cảnh báo được truyền đến các khu vực có người sinh sống. Sau khi lắp đặt, cần kiểm tra khả năng kết nối giữa các thiết bị, thử tín hiệu cảnh báo tại từng tầng và bảo đảm âm thanh có thể nghe rõ trong phòng ngủ, kể cả khi đóng cửa.
Lựa chọn thiết bị bảo đảm chất lượng
Chất lượng thiết bị là yếu tố quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phát hiện và cảnh báo khi xảy ra cháy. Vì vậy, người dân không nên lựa chọn sản phẩm chỉ dựa vào giá bán hoặc hình thức bên ngoài.
Theo quy định về quản lý phương tiện phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tại Nghị định số 105/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 347/2026/NĐ-CP, việc sản xuất, nhập khẩu và lưu thông thiết bị phải tuân thủ các quy định hiện hành về quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa, ghi nhãn và các yêu cầu có liên quan. Người dân cần lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, nhãn hàng hóa và hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Việt; thông số kỹ thuật đầy đủ về loại cảm biến, mức âm lượng cảnh báo, nguồn điện, thời lượng pin, chức năng cảnh báo pin yếu và khả năng liên động.
Đặc biệt, nên ưu tiên các sản phẩm có hồ sơ thử nghiệm, đánh giá sự phù hợp với tiêu chuẩn áp dụng. Đối với đầu báo khói độc lập, có thể tham khảo tiêu chuẩn TCVN 14497:2025; ngoài ra, các tiêu chuẩn quốc tế như UL 217, EN 14604 cũng là những căn cứ kỹ thuật cần quan tâm khi đánh giá sản phẩm. Việc kiểm tra cần căn cứ đúng chủng loại thiết bị và phạm vi áp dụng của từng tiêu chuẩn.
Sau khi trang bị, người dân cần thường xuyên kiểm tra hoạt động của thiết bị, vệ sinh cảm biến, thay pin và thay thế thiết bị khi hết thời hạn sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Khi thiết bị phát tín hiệu báo lỗi hoặc báo động không cần thiết, cần kiểm tra, xác định nguyên nhân và khắc phục kịp thời; không tự ý tháo pin hoặc ngắt nguồn điện khiến thiết bị mất chức năng cảnh báo.
Không chờ đến khi xảy ra cháy mới nghĩ đến cảnh báo
Khi thiết bị phát tín hiệu báo cháy, các thành viên trong gia đình cần nhanh chóng cảnh báo cho nhau, bình tĩnh tổ chức thoát nạn theo lối an toàn; đồng thời gọi số điện thoại 114 để báo cháy. Chỉ tổ chức chữa cháy ban đầu khi đám cháy còn nhỏ, có đủ phương tiện và bảo đảm an toàn, không để việc chữa cháy làm ảnh hưởng đến cơ hội thoát nạn.
Cần lưu ý, thiết bị báo cháy độc lập không thay thế các biện pháp bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy khác như kiểm tra hệ thống điện, quản lý nguồn lửa, nguồn nhiệt, bố trí lối thoát nạn và trang bị phương tiện chữa cháy phù hợp. Đối với nhà, công trình thuộc diện phải trang bị hệ thống báo cháy theo quy định, chủ cơ sở vẫn phải thực hiện đầy đủ các yêu cầu bắt buộc.
Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ - Công an tỉnh Phú Thọ khuyến cáo: Mỗi hộ gia đình, đặc biệt là nhà ở nhiều tầng, nhà có nhiều phòng ngủ và nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh, cần quan tâm, chủ động trang bị thiết bị báo cháy độc lập phù hợp với đặc điểm công trình. Việc phát hiện, cảnh báo cháy sớm có thể giúp người dân kịp thời nhận biết nguy hiểm, có thêm thời gian xử lý tình huống và tổ chức thoát nạn, góp phần hạn chế thiệt hại về người và tài sản.
Đừng chờ đến khi xảy ra cháy mới nghĩ đến việc lắp đặt thiết bị cảnh báo. Chủ động trang bị ngay từ hôm nay chính là thêm một bước bảo vệ tính mạng, tài sản của bản thân và gia đình trước nguy cơ cháy, nổ.
Duy Tiến - Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH
Đánh giá bài viết: