Luật Thi hành án hình sự năm 2025 không chỉ tiếp tục hoàn thiện các quy định về quản lý, giáo dục, cải tạo người chấp hành án mà còn bổ sung nhiều chính sách theo hướng nhân đạo, tạo điều kiện tái hòa nhập cộng đồng và ứng dụng công nghệ trong quản lý. Những quy định mới góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả thi hành án hình sự trong tình hình mới.
Bổ sung quyền hiến mô, bộ phận cơ thể của phạm nhân
Một trong những điểm mới thể hiện chính sách nhân đạo của Luật Thi hành án hình sự năm 2025 là việc bổ sung quyền của phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể theo quy định của pháp luật về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người.
Quy định tại Điều 23 tạo cơ sở pháp lý để phạm nhân thực hiện nguyện vọng hiến mô, bộ phận cơ thể trên cơ sở tự nguyện và tuân thủ các quy định của pháp luật. Đây không chỉ là chính sách thể hiện sự tôn trọng quyền của người chấp hành án mà còn góp phần lan tỏa những giá trị nhân văn, tinh thần sẻ chia và trách nhiệm với cộng đồng.
Việc thực hiện hiến mô, bộ phận cơ thể phải tuân thủ đầy đủ các điều kiện, trình tự, thủ tục và yêu cầu chuyên môn theo pháp luật có liên quan, bảo đảm quyền lợi, sức khỏe và sự tự nguyện của người hiến.
Công an tỉnh Phú Thọ tổ chức Hội nghị tập huấn chuyên sâu Luật Thi hành án hình sự năm 2025 cho các Trại tạm giam và Công an cấp xã.
Luật hóa việc tổ chức lao động, hướng nghiệp, dạy nghề ngoài trại giam
Một điểm mới đáng chú ý khác của Luật Thi hành án hình sự năm 2025 là quy định cụ thể việc tổ chức cho phạm nhân lao động trong và ngoài trại giam. Theo Điều 29, hoạt động lao động được tổ chức nhằm giáo dục, cải tạo, rèn luyện kỹ năng lao động, góp phần chuẩn bị các điều kiện cần thiết để phạm nhân tái hòa nhập cộng đồng.
Việc tổ chức lao động ngoài trại giam được thực hiện trên cơ sở các điều kiện, tiêu chí và cơ chế quản lý chặt chẽ. Căn cứ vào độ tuổi, sức khỏe, giới tính, mức án, tính chất, mức độ hành vi phạm tội của phạm nhân cùng các điều kiện về cơ sở vật chất, ngành nghề và khả năng hợp tác, cơ sở giam giữ xây dựng kế hoạch tổ chức lao động theo quy định.
Luật đồng thời quy định các trường hợp không được đưa phạm nhân ra khu lao động, hướng nghiệp, dạy nghề ngoài trại giam, qua đó bảo đảm yêu cầu quản lý, giáo dục và an ninh, an toàn trong quá trình tổ chức thực hiện.
Đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu, công nghệ trong thi hành án hình sự
Luật Thi hành án hình sự năm 2025 cũng có bước đổi mới đáng chú ý trong việc thu thập, quản lý và sử dụng thông tin phục vụ công tác thi hành án hình sự.
Theo quy định mới, khi tiếp nhận người chấp hành án phạt tù, cơ sở giam giữ có trách nhiệm tổ chức thu thập thông tin sinh trắc học của phạm nhân, gồm mống mắt, ADN, giọng nói đối với trường hợp chưa có thông tin; kết quả được chia sẻ để cập nhật, điều chỉnh vào Cơ sở dữ liệu căn cước theo quy định. Đây là cơ sở quan trọng góp phần hiện đại hóa công tác quản lý, từng bước hình thành phương thức quản lý dựa trên dữ liệu.
Cùng với đó, Luật bổ sung và làm rõ một số nhiệm vụ, quyền hạn của Công an cấp xã trong thi hành án hình sự tại cộng đồng. Đối với người được hưởng án treo, người chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ và một số trường hợp khác, Công an cấp xã được giao thực hiện các nhiệm vụ quản lý, giám sát, giáo dục theo quy định của Luật.
Đối với người được hưởng án treo, Công an cấp xã có trách nhiệm triệu tập người chấp hành án theo quy định; quản lý, giám sát, giáo dục; lập biên bản khi có vi phạm nghĩa vụ và thực hiện các nhiệm vụ khác theo thẩm quyền. Đối với người chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ, Công an cấp xã cũng được giao thực hiện việc triệu tập, tiếp nhận hồ sơ và quản lý, giám sát, giáo dục theo quy định của Luật.
Bên cạnh công tác quản lý, việc hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng cũng được chú trọng. Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định chính sách tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù, trong đó Công an cấp xã có trách nhiệm lập và cung cấp danh sách người có nhu cầu, đủ điều kiện vay vốn cho Ngân hàng Chính sách xã hội theo quy định. Chính sách này góp phần tạo thêm điều kiện để người chấp hành xong án phạt tù học nghề, sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và ổn định cuộc sống.
Thực hiện số hoá hồ sơ thi hành án hình sự, chuyển từ quản lý hồ sơ giấy sang không gian số
Những điểm mới của Luật Thi hành án hình sự năm 2025 cho thấy sự kết hợp giữa yêu cầu quản lý nghiêm minh với chính sách nhân đạo, giáo dục và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng. Việc bổ sung quyền của phạm nhân, hoàn thiện cơ chế tổ chức lao động, hướng nghiệp, dạy nghề; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu, công nghệ và phát huy vai trò của Công an cấp xã trong thi hành án hình sự tại cộng đồng là những bước đổi mới đáng chú ý.
Qua đó, Luật góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho công tác thi hành án hình sự, hướng tới mục tiêu quản lý chặt chẽ, giáo dục hiệu quả, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người chấp hành án, đồng thời tạo điều kiện để họ từng bước tái hòa nhập cộng đồng, trở thành những công dân có ích cho xã hội.
Trần Trung - Phòng Cảnh sát THAHS và HTTP
Đánh giá bài viết: