Từ ngày 01/10/2026, Nghị định số 304/2026/NĐ-CP ngày 03/8/2026 của Chính phủ về huy động tiềm lực khoa học và công nghệ, kỹ thuật phục vụ hoạt động của Công an nhân dân chính thức có hiệu lực. Nghị định quy định cơ chế để Bộ Công an khai thác, sử dụng tiềm lực khoa học, công nghệ, kỹ thuật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân ngoài hệ thống tổ chức của Bộ Công an, phục vụ nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật.
Những nguồn lực nào có thể được huy động
Tiềm lực được huy động không chỉ là máy móc, thiết bị mà còn bao gồm công nghệ; kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật; hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, tư liệu khoa học và công nghệ; cùng nguồn nhân lực khoa học, công nghệ, kỹ thuật.
Đáng chú ý, Nghị định quy định có thể huy động công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, công nghệ mới, công nghệ sạch; quyền sử dụng kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, chương trình máy tính, cơ sở dữ liệu, bí mật kinh doanh và các tài sản trí tuệ khác được pháp luật bảo hộ. Ngoài ra còn có nhân sự công nghệ thông tin, an ninh mạng, chuyển đổi số; chuyên gia, nhà khoa học, nhân tài khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nước, ngoài nước.
Không phải mọi tài sản, công nghệ đều được huy động
Việc huy động phải được thực hiện theo đúng kế hoạch, thẩm quyền, trình tự và mục đích được phê duyệt; đồng thời bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực và hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Nghị định không đặt ra việc huy động tùy ý tài sản, công nghệ của người dân, doanh nghiệp. Đối với từng loại tiềm lực, việc chuyển giao, tiếp nhận, quản lý, sử dụng và hoàn trả được thực hiện theo quy định; một số trường hợp thực hiện trên cơ sở hợp đồng hoặc thỏa thuận giữa các bên.
Ba phương thức huy động
Theo Nghị định số 304/2026/NĐ-CP, việc huy động được thực hiện theo ba phương thức: tự nguyện của cơ quan, tổ chức, cá nhân sở hữu tiềm lực; thỏa thuận giữa Bộ Công an với cơ quan, tổ chức, cá nhân sở hữu tiềm lực; hoặc theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
Trong đó, phương thức theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ chỉ áp dụng đối với tài sản công được giao cho cơ quan, tổ chức quản lý, sử dụng và chỉ thực hiện khi không thể áp dụng phương thức tự nguyện hoặc thỏa thuận.
Người dân, doanh nghiệp được bảo đảm những quyền gì?
Cơ quan, tổ chức, cá nhân sở hữu tiềm lực được huy động có quyền được thông tin đầy đủ, kịp thời về nhiệm vụ huy động; được bảo đảm các quyền và lợi ích hợp pháp trong quá trình thực hiện.
Đặc biệt, Nghị định quy định việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, bí mật kinh doanh, bí quyết kỹ thuật, bí quyết công nghệ đối với kết quả nghiên cứu, công nghệ được huy động; đồng thời bảo vệ dữ liệu cá nhân. Trường hợp lợi ích hợp pháp bị thiệt hại do thực hiện nhiệm vụ huy động thì được bồi thường kịp thời, hợp lý theo quy định.
Đối với công nghệ, kết quả nghiên cứu và các quyền sở hữu trí tuệ được huy động, quyền quản lý, sử dụng, quyền sở hữu kết quả và việc phân chia lợi nhuận từ thương mại hóa được bảo đảm theo quy định của pháp luật và thỏa thuận có liên quan.
Được huy động thì phải thực hiện những nghĩa vụ gì?
Cơ quan, tổ chức, cá nhân sở hữu tiềm lực được huy động có trách nhiệm giúp đỡ, tạo điều kiện để Bộ Công an thực hiện kế hoạch, nhiệm vụ huy động; chấp hành quyết định của Thủ tướng Chính phủ về huy động trong trường hợp thuộc diện áp dụng và tuân thủ quy định về bảo vệ bí mật nhà nước trong quá trình thực hiện.
Đối với tài sản, cơ sở vật chất, kỹ thuật được huy động, việc chuyển giao, tiếp nhận, quản lý, sử dụng và hoàn trả phải thực hiện theo quy định. Trường hợp tài sản bị mất, hư hỏng hoặc phát sinh thiệt hại, pháp luật quy định cơ chế bồi thường tương ứng.
Chủ động bảo vệ công nghệ, dữ liệu và quyền lợi hợp pháp
Nghị định số 304/2026/NĐ-CP tạo hành lang pháp lý để huy động, khai thác hiệu quả nguồn lực khoa học, công nghệ, kỹ thuật trong xã hội phục vụ nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự. Vì vậy, người dân, doanh nghiệp cần nắm rõ phạm vi, phương thức và nguyên tắc huy động; đồng thời chủ động bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, dữ liệu, bí mật kinh doanh và các quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Đối với doanh nghiệp, cần chú trọng quản lý, bảo vệ dữ liệu, bí mật kinh doanh, bí quyết công nghệ và tài sản trí tuệ; khi thực hiện chuyển giao tài sản, thiết bị, công nghệ hoặc cung cấp nhân lực, cần phối hợp thực hiện đầy đủ hồ sơ, thủ tục theo quy định.
Việc hiểu đúng và thực hiện đúng Nghị định số 304/2026/NĐ-CP sẽ góp phần bảo đảm quá trình phối hợp giữa Bộ Công an với cơ quan, tổ chức, cá nhân được thực hiện đúng pháp luật, minh bạch, hiệu quả, vừa đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh, trật tự, vừa bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể có nguồn lực được huy động.
CTV - Phòng An ninh điều tra
Đánh giá bài viết: