Trong 8 tháng năm 2026, trên địa bàn tỉnh Phú Thọ xảy ra 45 vụ việc liên quan đến các tội danh xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi, trong đó Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã khởi tố 31 vụ. Từ thực tiễn điều tra, xử lý các vụ án cho thấy, bên cạnh những nguy cơ từ môi trường mạng, việc thiếu kiến thức pháp luật, kỹ năng tự bảo vệ và sự quan tâm, quản lý phù hợp của gia đình cũng là những yếu tố cần được lưu ý trong công tác phòng ngừa.
Những con số đáng suy nghĩ
Trong số các vụ việc xảy ra, tội “Giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi” chiếm số lượng cao nhất, với 30 vụ, khởi tố 22 vụ. Tiếp đó là tội “Hiếp dâm người dưới 16 tuổi” xảy ra 9 vụ, khởi tố 6 vụ; tội “Dâm ô đối với người dưới 16 tuổi” xảy ra 5 vụ, khởi tố 3 vụ; tội “Cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi” xảy ra 1 vụ.
Đáng chú ý, qua công tác điều tra, xử lý, một số vụ việc xuất phát từ quan hệ tình cảm nam nữ ở lứa tuổi học sinh, thiếu niên, khi các em chưa nhận thức đầy đủ về quy định của pháp luật và hậu quả của hành vi. Có trường hợp bản thân người trong cuộc hoặc gia đình chỉ phát hiện, trình báo sau khi sự việc đã xảy ra.
Chủ động phòng ngừa, bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bị xâm hại là trách nhiệm của gia đình, nhà trường và toàn xã hội
Những con số trên cho thấy công tác phòng ngừa không thể chỉ tập trung vào việc phát hiện, xử lý sau khi vụ việc xảy ra mà cần được thực hiện thường xuyên, từ gia đình, nhà trường đến môi trường xã hội và không gian mạng.
Nhận diện những nguy cơ từ thực tiễn
Qua điều tra, xử lý các vụ án xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ nhận thấy một số nguy cơ cần được gia đình, nhà trường và xã hội quan tâm.
Trước hết, việc trẻ em, học sinh sử dụng điện thoại thông minh, mạng xã hội nhưng thiếu sự hướng dẫn, quản lý phù hợp có thể làm gia tăng nguy cơ bị dụ dỗ, lôi kéo hoặc lợi dụng qua không gian mạng. Các mối quan hệ được hình thành trên mạng, nếu không được nhận diện và kiểm soát phù hợp, có thể dẫn đến những tình huống mất an toàn đối với trẻ.
Bên cạnh đó, một số vụ việc liên quan đến quan hệ nam nữ ở lứa tuổi học sinh, thiếu niên. Do nhận thức chưa đầy đủ về giới tính, sức khỏe sinh sản và quy định của pháp luật, các em có thể chưa lường hết hậu quả của những hành vi mình thực hiện.
Một nguy cơ khác là đối tượng thực hiện hành vi xâm hại trong nhiều trường hợp là người quen biết, có quan hệ gần gũi với gia đình hoặc nạn nhân. Sự tin tưởng, chủ quan của người thân có thể tạo điều kiện để đối tượng tiếp cận, lợi dụng hoặc che giấu hành vi.
Thực tế cũng cho thấy, tâm lý e ngại, sợ ảnh hưởng đến danh dự, tâm lý của trẻ hoặc gia đình khiến một số vụ việc không được trình báo kịp thời. Việc chậm thông tin cho cơ quan chức năng không chỉ ảnh hưởng đến quá trình xác minh, thu thập chứng cứ mà còn có thể khiến trẻ tiếp tục đối diện với nguy cơ bị xâm hại.
Phòng ngừa từ gia đình, nhà trường và cộng đồng
Để phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi, Cơ quan Công an khuyến cáo các gia đình cần dành thời gian quan tâm, gần gũi, thường xuyên trò chuyện để nắm bắt tâm lý, các mối quan hệ của con em, nhất là ở lứa tuổi thiếu niên; trang bị cho trẻ kiến thức phù hợp về giới tính, kỹ năng nhận biết nguy cơ bị xâm hại và kỹ năng tự bảo vệ bản thân.
Gia đình cần hướng dẫn, quản lý phù hợp việc trẻ sử dụng điện thoại thông minh, mạng xã hội; quan tâm đến những thay đổi bất thường trong tâm lý, sinh hoạt và các mối quan hệ của con em để kịp thời tìm hiểu, hỗ trợ khi cần thiết. Việc quản lý cần đi đôi với trao đổi, hướng dẫn để trẻ có thể chủ động chia sẻ khi gặp tình huống bất thường, thay vì chỉ áp dụng các biện pháp kiểm soát cứng nhắc.
Cảnh giác với nguy cơ trẻ em bị dụ dỗ, lôi kéo qua mạng xã hội; hướng dẫn trẻ kỹ năng tự bảo vệ trên không gian mạng
Nhà trường cần phối hợp chặt chẽ với gia đình trong giáo dục học sinh về giới tính, sức khỏe sinh sản, kỹ năng sống và kỹ năng phòng tránh xâm hại phù hợp với từng độ tuổi; đồng thời quan tâm đến những biểu hiện bất thường về tâm lý, hành vi của học sinh để kịp thời hỗ trợ, bảo vệ các em.
Khi phát hiện hoặc nghi ngờ người dưới 16 tuổi bị xâm hại, gia đình, nhà trường và người dân cần kịp thời thông báo, trình báo cơ quan Công an nơi gần nhất hoặc liên hệ Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 để được hướng dẫn, hỗ trợ. Không nên vì tâm lý e ngại hoặc muốn giữ kín sự việc mà chậm trình báo, bỏ lỡ thời điểm quan trọng để bảo vệ nạn nhân và xử lý hành vi vi phạm.
Các hành vi xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi, tùy tính chất, mức độ và các tình tiết cụ thể, có thể bị xử lý hình sự theo quy định tại các Điều 142, 144, 145, 146 Bộ luật Hình sự.
Phòng ngừa xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi cần bắt đầu từ việc nhận diện đúng nguy cơ, trang bị cho trẻ kiến thức và kỹ năng tự bảo vệ, đồng thời xây dựng môi trường gia đình, nhà trường và xã hội an toàn. Khi mỗi gia đình, nhà trường và người dân nâng cao trách nhiệm trong phát hiện, ngăn ngừa và kịp thời thông tin cho cơ quan chức năng, nguy cơ trẻ em bị xâm hại sẽ được hạn chế, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em.
Hà Tùng - Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra
Đánh giá bài viết: