* Theo thống kê của cơ quan chức năng:
- Năm 2023, toàn quốc xảy ra 3.440 vụ cháy, làm chết 146 người, bị thương 109 người, thiệt hại về tài sản sơ bộ ước tính khoảng 878 tỷ đồng và 236 ha rừng. Trong đó 58,6% số vụ cháy do sự cố hệ thống, thiết bị điện.
- Năm 2024, toàn quốc xảy ra 4.112 vụ cháy, làm chết 100 người, làm bị thương 89 người, về tài sản ước tính sơ bộ thành tiền khoảng 657,45 tỷ đồng và 637,08 ha rừng. Trong đó 74,83% số vụ cháy do sự cố hệ thống, thiết bị điện.
- Năm 2025, toàn quốc xảy ra 3.166 vụ cháy, làm 90 người chết, 93 người bị thương, thiệt hại tài sản ước tính 786,78 tỷ đồng và 251,35 ha rừng. Trong đó vụ có nguyên nhân do sự cố hệ thống, thiết bị điện chiếm tới 74,6%.
- Trong tháng 01/2026, toàn quốc xảy ra 258 vụ cháy, 03 vụ nổ làm chết 11 người, làm bị thương 06 người, thiệt hại về tài sản ước tính sơ bộ thành tiền khoảng 193,8 tỷ đồng, Trong số 148/261 vụ cháy, nổ (chiếm 56,7%) đã làm rõ nguyên nhân thì có 111 vụ có nguyên nhân do sự cố hệ thống, thiết bị điện (chiếm 75%).
- Trong 02/2026, toàn quốc xảy ra 254 vụ cháy, 01 vụ nổ làm chết 10 người, làm bị thương 14 người, thiệt hại về tài sản ước tính sơ bộ thành tiền khoảng 30,11 tỷ đồng; toàn quốc xảy ra 01 vụ nổ, làm chết 01 người, bị thương 01 người. Trong số 142/255 vụ cháy, nổ (chiếm 55,7%) đã làm rõ nguyên nhân thì có 110 vụ có nguyên nhân do sự cố hệ thống, thiết bị điện (chiếm 77,5%).
- Trong tháng 3/2026, toàn quốc xảy ra 211 vụ cháy, làm chết 02 người, làm bị thương 04 người, thiệt hại về tài sản ước tính sơ bộ thành tiền khoảng 14,59 tỷ đồng; toàn quốc xảy ra 03 vụ nổ, làm chết 01 người, bị thương 03 người. Trong số 134/214 vụ cháy, nổ (chiếm 62,6%) đã làm rõ nguyên nhân thì có 102 vụ có nguyên nhân do sự cố hệ thống, thiết bị điện (chiếm 76,1%).
- Qua số liệu thống kê nhận thấy các vụ cháy, nổ liên quan đến sự cố hệ thống, thiết bị điện chiếm tỷ lệ cao. Vì vậy, để giảm thiểu số vụ cháy nổ và thiệt hại do cháy gây ra, các hộ gia đình cần thực hiện một số nội dung an toàn PCCC trong quá trình sử dụng điện như sau:
1. Đối với thiết bị tiêu thụ điện:
- Lắp đặt, sử dụng thiết bị điện chính hãng, chất lượng tốt. Lắp đặt aptomat, cầu dao tự ngắt cho tổng hệ thống và từng thiết bị công suất lớn (điều hòa, bình nóng lạnh, bếp điện) để ngắt nhanh khi chập mạch. Nguyên nhân gây cháy nổ do sự cố hệ thống điện và thiết bị tiêu thụ điện chủ yếu xuất phát từ các yếu tố như sử dụng thiết bị điện và dây dẫn kém chất lượng, không đủ khả năng chịu tải hoặc bị hư hỏng sau thời gian dài sử dụng.
2. Tránh quá tải và chập cháy:
- Không cắm quá nhiều thiết bị điện có công suất lớn (bếp điện, tủ lạnh, nồi cơm điện, ấm siêu tốc) trên cùng một ổ cắm, tránh quá tải gây cháy nổ.
- Lắp thiết bị bảo vệ như cầu chì hoặc áp tô mát cho hệ thống điện chung toàn nhà, từng tầng nhà, từng nhánh, thiết bị công suất lớn và trước các ổ cắm điện; nên lựa chọn thiết bị điện, dây dẫn điện có chất lượng tốt, nguồn gốc và xuất xứ rõ ràng. Ngắt các thiết bị, dụng cụ điện sinh nhiệt ra khỏi nguồn điện khi không sử dụng hoặc đang sử dụng mà bị mất điện.
- Sử dụng thiết bị điện: Sử dụng đèn LED, máy lạnh Inverte…
- Chú ý có các giải pháp nâng cấp, thay thế, xử lý khắc phục những nơi có nguy cơ xảy ra cháy, nổ như hệ thống đường dây dẫn, bảng điện…, đặc biệt là hệ thống dây dẫn điện sau công tơ điện đã bị lão hóa. Khi sử dụng thiết bị tiêu thụ điện cần phải tính toán đến công suất, tải của dây dẫn để tránh quá tải. Các mối nối phải đảm bảo kín, chắc chắn, tránh điện trở chuyển tiếp
3. Quản lý thiết bị sinh nhiệt:
- Không để thiết bị sinh nhiệt (bếp, đèn sưởi, bàn là) gần các vật dụng dễ cháy như giấy, vải, ga, xăng, dầu. Đặt thiết bị sinh nhiệt cách xa các vật liệu dễ cháy (rèm, giấy, chăn màn) ít nhất 1m.
- Khi không còn nhu cầu sử dụng bếp điện cần ngắt cầu dao điện để tránh loài vật vô tình khởi động bếp nấu.
4. Tạo khoảng cách an toàn:
- Không đặt ổ cắm gần nguồn nước (nhà tắm, bồn rửa) vì độ ẩm cao dễ chập điện.
- Cần phát quang cây xanh gần hành lang an toàn điện, tổng kiểm tra toàn bộ hệ thống lưới điện, có giải pháp nâng cấp, xử lý khắc phục những khu vực lưới điện có nguy cơ xảy ra cháy, nổ, đặc biệt là các trụ điện, cột điện, hệ thống đường dây giáp với nhà dân. Tăng cường thực hiện kiểm tra, rà soát, đo bắn nhiệt tại các vị trí điểm tiếp xúc trên đường dây dẫn điện, trạm biến áp trung, hạ thế thuộc phạm vi quản lý để phát hiện, xử lý kịp thời không để xảy ra cháy, nổ.
5. Sử dụng điện an toàn khi không còn nhu cầu sử dụng điện:
- Tắt các thiết bị điện không cần thiết trước khi đi ngủ hoặc ra khỏi nhà, khi hết giờ làm việc giúp tiết kiệm 10-20% điện năng tiêu thụ ngầm ("năng lượng ma") và tăng tuổi thọ thiết bị và đảm bảo an toàn cháy nổ.
6. An toàn sạc xe điện:
- Sạc điện lúc ắc quy, pin gần hết, dùng nguồn điện phù hợp (theo mức điện áp nhà sản xuất khuyến cáo) và ổn định; sau khi sử dụng phải chờ bình điện nguội khoảng 20 phút rồi mới bắt đầu sạc, không sạc ngay sau khi chạy xe, không sạc quá 8 giờ liên tục, khi sạc điện cần ngắt khóa điện nguồn, nếu không sẽ ảnh hưởng đến quá trình sạc điện.. Nếu lâu không dùng xe, nên sạc ắc quy, pin đầy rồi tháo rời khỏi xe; không để ắc quy, pin ở khu vực nóng, ẩm; bảo quản bình điện ở nơi cao ráo, thoáng mát.
- Trong quá trình sạc điện phải thường xuyên kiểm tra để kịp thời phát hiện, xử lý ngay khi có sự cố; ngừng sạc điện trước khi ra khỏi nhà hoặc đi ngủ, tuyệt đối không sạc qua đêm và không có người lớn ở nhà.
7. Kiểm tra và sửa chữa: Thường xuyên kiểm tra dây dẫn, mối nối, công tắc, ổ cắm. Thay thế dây điện cũ, lão hóa, bị chuột cắn. Không tự ý câu móc, đấu nối dây điện. Hệ thống điện phải được lắp đặt đầy đủ các thiết bị bảo vệ như cầu dao, cầu chì, aptomat phù hợp với công suất sử dụng; tuyệt đối không dùng vật liệu khác thay thế dây chảy cầu chì.
8. Trang bị PCCC:
- Mỗi gia đình nên trang bị bình chữa cháy xách tay (CO2, bột) và thiết bị báo cháy, đồng thời hướng dẫn thành viên cách sử dụng.
- Đối với hộ gia đình sử dụng xe điện: Dùng bình chữa cháy chuyên dụng như bình F500 EA dành riêng cho pin lithium-ion. Không dùng nước dập lửa trực tiếp khi pin đang cháy.
Trần Thanh - Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH