TRONG KỶ NGUYÊN SỐ Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, dữ liệu ngày càng trở thành nguồn tài nguyên quan trọng, phục vụ hoạt động quản lý nhà nước, sản xuất, kinh doanh và nhu cầu thiết yếu của người dân. Tuy nhiên, cùng với những tiện ích mà công nghệ số mang lại là nguy cơ dữ liệu bị thu thập, chiếm đoạt, mua bán, tiết lộ hoặc sử dụng trái phép. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện hành lang pháp lý về bảo đảm an ninh dữ liệu. Việc xây dựng dự án Luật An ninh dữ liệu có ý nghĩa quan trọng trong đáp ứng yêu cầu bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và thúc đẩy phát triển kinh tế số.
Sự cần thiết ban hành Luật An ninh dữ liệu Hiện nay, các quy định liên quan đến dữ liệu đã được đề cập trong Luật Dữ liệu năm 2024, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, Luật An ninh mạng năm 2025 và các văn bản pháp luật có liên quan. Tuy nhiên, trước sự gia tăng nhanh chóng về quy mô, tính liên kết và giá trị của dữ liệu, cùng những nguy cơ mới từ trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và hoạt động xuyên biên giới, việc xây dựng một khuôn khổ pháp lý chuyên sâu, thống nhất về an ninh dữ liệu là cần thiết. Qua đó, khắc phục những khoảng trống trong quản lý, bảo vệ dữ liệu; xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể và chủ động phòng ngừa nguy cơ mất an ninh dữ liệu từ sớm, từ xa.
Những điểm mới đáng chú ý của dự án Luật
Theo hồ sơ dự án Luật được trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, dự thảo sau quá trình tiếp thu, chỉnh lý gồm 06 chương, 28 điều, tập trung vào một số nội dung trọng tâm.
Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế quản lý, bảo vệ dữ liệu, góp phần xác lập chủ quyền dữ liệu quốc gia, bảo đảm dữ liệu thuộc quyền tài phán của Việt Nam được quản lý, kiểm soát theo quy định pháp luật.
Thứ hai, quy định bảo vệ an ninh dữ liệu theo 05 cấp độ rủi ro, áp dụng biện pháp bảo vệ tương xứng với mức độ nguy cơ. Đáng chú ý, việc bảo vệ được thực hiện xuyên suốt vòng đời dữ liệu, từ khâu thiết kế hệ thống, thu thập, lưu trữ, xử lý, khai thác đến khi tiêu hủy dữ liệu. Cách tiếp cận này vừa tăng cường khả năng phòng ngừa, vừa tránh áp dụng nghĩa vụ bảo vệ đồng loạt, không cần thiết đối với mọi loại dữ liệu.
Thứ ba, chú trọng bảo đảm an ninh trong lưu trữ, chuyển giao dữ liệu xuyên biên giới; bảo vệ dữ liệu trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ mới.
Thứ tư, gắn bảo đảm an ninh dữ liệu với phát triển kinh tế dữ liệu, đổi mới sáng tạo, tự chủ công nghệ; đồng thời đa dạng hóa nguồn lực tài chính, phát triển nhân lực và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này.
Thiết thực đối với người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội
Khi được Quốc hội thông qua và triển khai đồng bộ, Luật sẽ góp phần tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ tốt hơn thông tin cá nhân, thông tin giao dịch, tài khoản và các dữ liệu thiết yếu của người dân; hạn chế nguy cơ bị lợi dụng thông tin để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc xâm phạm quyền riêng tư. Đối với doanh nghiệp, môi trường pháp lý rõ ràng, cơ chế quản lý theo mức độ rủi ro và việc giảm trùng lặp trong đánh giá, kiểm toán sẽ góp phần giảm chi phí tuân thủ, nâng cao niềm tin trong giao dịch số, tạo điều kiện khai thác dữ liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh và đổi mới sáng tạo.
Tại xã Thung Nai, quá trình chuyển đổi số đang được triển khai thông qua việc số hóa hồ sơ cư trú, căn cước, hỗ trợ người dân sử dụng VNeID và dịch vụ công trực tuyến. Công an xã đã hỗ trợ 2.135 lượt công dân thực hiện các nội dung liên quan đến căn cước, định danh điện tử và dịch vụ công. Những hoạt động này cho thấy dữ liệu ngày càng gắn bó trực tiếp với đời sống người dân, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về tính chính xác, an toàn và bảo mật thông tin trong quá trình thu thập, cập nhật, khai thác và sử dụng.
Để góp phần bảo đảm an ninh dữ liệu, mỗi người dân cần nâng cao ý thức bảo vệ thông tin cá nhân; không tùy tiện cung cấp căn cước, mã OTP, mật khẩu, thông tin tài khoản cho người khác; thận trọng với đường dẫn, ứng dụng không rõ nguồn gốc; kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo hoặc dữ liệu bị sử dụng trái phép. Các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cũng cần thực hiện nghiêm trách nhiệm bảo vệ dữ liệu theo quy định pháp luật.
Bảo đảm an ninh dữ liệu không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Việc nghiên cứu, hoàn thiện và triển khai dự án Luật An ninh dữ liệu sẽ góp phần xây dựng môi trường số an toàn, minh bạch, tạo niềm tin cho người dân, doanh nghiệp, qua đó phục vụ hiệu quả công cuộc chuyển đổi số và phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Bùi Yên - Công an xã Thung Nai
Đánh giá bài viết: